بازار ارز ایران در دومین هفته تیرماه شاهد تحول چشمگیری بود که بار دیگر نگاهها را به سمت نوسانات قیمت دلار جلب کرد. در حالی که بسیاری انتظار ثبات یا حتی کاهش قیمتها را داشتند، دلار با جهشی نزدیک به ۴ درصد، خود را به محدوده ۱۶۶ هزار تومان رساند. این صعود قابل توجه نه تنها فعالان بازار را غافلگیر کرد، بلکه معمای بزرگی را نیز پیش رو گذاشت: چرا این اتفاق در شرایطی رخ داد که بانک مرکزی از افزایش تخصیص ارز و تزریق دو میلیارد دلار به بازار خبر داده بود؟
تناقض سیگنال و واکنش بازار
بانک مرکزی با هدف مدیریت و کنترل نرخ ارز، اعلام کرده بود که تدابیر جدیدی برای افزایش عرضه ارز در نظر گرفته است. خبر تزریق دو میلیارد دلار به بازار، به طور معمول باید منجر به تقویت ارزش ریال و مهار روند صعودی دلار میشد. با این حال، واکنش بازار دقیقا برعکس بود. این وضعیت سوالات متعددی را در مورد دلایل بیاثر ماندن این سیگنال قوی و چرایی نادیده گرفتن آن توسط بازار مطرح میکند.
تحلیلگران اقتصادی دلایل مختلفی را برای این پدیده برمیشمارند. یکی از اصلیترین دلایل میتواند انتظارات تورمی ریشهدار در اقتصاد ایران باشد. در شرایطی که مردم و فعالان اقتصادی چشمانداز مثبتی نسبت به کنترل تورم ندارند، تقاضا برای دلار به عنوان یک دارایی امن و حافظ ارزش، همواره بالا باقی میماند. حتی تزریقهای بزرگ ارزی نیز ممکن است در مقابل حجم وسیع این انتظارات، ناکافی به نظر برسند.
عوامل بنیادی در مقابل مداخلات مقطعی
عامل دیگری که میتواند نقش داشته باشد، عدم اعتماد به پایداری مداخلات بانک مرکزی است. بازار ممکن است تزریقهای ارزی را صرفاً تدابیری موقتی بداند که نمیتوانند مشکلات ساختاری و بنیادی اقتصاد را حل کنند. از سوی دیگر، ممکن است تقاضای واقعی برای واردات و نیازهای ارزی کشور، بسیار فراتر از آن چیزی باشد که بانک مرکزی قادر به تامین آن است. در چنین شرایطی، عرضه دو میلیارد دلاری، هرچند در نگاه اول چشمگیر به نظر میرسد، اما ممکن است در برابر حجم کلی نیازهای بازار، قطرهای در اقیانوس باشد.
علاوه بر این، فاکتورهای روانشناختی و جو روانی بازار را نمیتوان نادیده گرفت. زمانی که یک روند صعودی آغاز میشود و اخبار مثبت (مانند تزریق ارز) نیز نمیتوانند آن را متوقف کنند، نوعی “اثر گلهای” شکل میگیرد که موجب تشدید خرید و افزایش بیشتر قیمتها میشود. شایعات و گمانهزنیها نیز در این میان نقش پررنگی ایفا میکنند و میتوانند به التهاب بازار دامن بزنند.
آیا ۱۷۰ هزار تومان فتح میشود؟
با توجه به روند اخیر و عدم واکنش مثبت بازار به سیگنالهای بانک مرکزی، بسیاری از کارشناسان پیشبینی میکنند که مقاومتهای روانی و فنی بعدی برای دلار، محدوده ۱۷۰ هزار تومان باشد. اگر عوامل بنیادی و انتظارات تورمی به همین منوال ادامه یابند و بانک مرکزی نتواند با راهکارهای جامعتر و پایدارتر اعتماد بازار را جلب کند، رسیدن به این رقم دور از انتظار نخواهد بود. این وضعیت، لزوم توجه به مدیریت ریسک و حفظ ارزش داراییها را برای افراد و کسبوکارها دوچندان میکند.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.