در پی اوجگیری گرانیها و افزایش بیسابقه قیمت کالاها و خدمات پس از حذف ارز ترجیحی، نارضایتیهای گستردهای در میان شهروندان شکل گرفته است. در واکنش به این موج از نگرانیها و گلایهها که در فضای مجازی بازتاب وسیعی پیدا کرده، محمودی، کارشناس و خبرنگار برجسته حوزه لبنیات در تلویزیون همشهری، به صراحت اعلام کرد: «کالابرگ، گرانیهای ناشی از حذف ارز ترجیحی را جبران نکرد!» این اظهارنظر، بازتابی از واقعیت تلخ و ملموسی است که بسیاری از خانوادههای ایرانی روزانه با آن دست و پنجه نرم میکنند.
حذف ارز ترجیحی، اقدامی بود که دولت با هدف اصلاح نظام یارانهها و جلوگیری از رانت و فساد در واردات کالاهای اساسی آغاز کرد. این ارز که با نرخی پایینتر از بازار آزاد به واردکنندگان تعلق میگرفت، قرار بود قیمت کالاهای ضروری همچون غلات، دانههای روغنی و دارو را کنترل کند. اما با حذف آن، بهای تمامشده واردات به شدت افزایش یافت و این افزایش به سرعت در زنجیره تامین و توزیع، به مصرفکننده نهایی منتقل شد. دولت در مقابل، طرح کالابرگ الکترونیکی را به عنوان راهکاری برای جبران بخشی از قدرت خرید از دست رفته مردم معرفی کرد، با این امید که بتواند مرهمی بر زخم گرانیها باشد.
اما تجربه عملی نشان داد که این مرهم، کافی نبوده و حتی در بسیاری از موارد، نتوانسته است انتظارات حداقلی را نیز برآورده کند. به گفته محمودی و بسیاری از کارشناسان اقتصادی، ارزش ریالی تخصیصیافته در قالب کالابرگ، با میزان واقعی افزایش قیمتها در بازار همخوانی نداشته است. در حالی که قیمت کالاهای اساسی و حتی اقلام غیرمشمول طرح کالابرگ به صورت تصاعدی بالا رفت، اعتبار کالابرگ تنها بخش بسیار محدودی از این افزایش هزینهها را پوشش میداد. به عنوان مثال، در حوزهای مانند لبنیات که محمودی در آن تخصص دارد، شاهد جهشهای قیمتی قابل توجهی بودیم که با هیچ کالابرگی قابل جبران نبود.
پیامدهای این عدم جبران، فراتر از ارقام و اعداد است. طبقات متوسط و کمدرآمد جامعه بیشترین آسیب را دیدهاند. قدرت خرید آنها به شدت کاهش یافته، سفرههایشان کوچکتر شده و دسترسی به کالاهای اساسی برای بسیاری از خانوادهها دشوارتر گشته است. این وضعیت، نه تنها فشار اقتصادی را افزایش میدهد، بلکه به سرخوردگی عمومی و از بین رفتن اعتماد به سیاستهای حمایتی دولت دامن میزند. در چنین شرایطی، تحلیلها و هشدارهایی مانند آنچه محمودی مطرح کرده، اهمیت مضاعفی پیدا میکند، زیرا واقعیتهای میدانی را از زبان کارشناسان به گوش مسئولان میرساند.
چالش اصلی اینجاست که در غیاب یک نظام حمایتی موثر و متناسب با واقعیتهای تورمی، بار اصلی ناشی از حذف یارانهها به طور مستقیم بر دوش مردم سنگینی میکند. این وضعیت، لزوم بازنگری جدی در نحوه اجرای طرحهای حمایتی و اتخاذ سیاستهای اقتصادی کلانتر برای کنترل تورم و تثبیت قیمتها را آشکار میسازد. بدون یک رویکرد جامع و همهجانبه، تبعات ناشی از چنین تغییراتی میتواند به طور فزایندهای بر زندگی و معیشت اقشار مختلف جامعه تاثیر منفی بگذارد.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.
نرخ لیر ترکیه