در حالی که سیاستگذار پولی در تهران به رشد میلیمتری و دستوری دلار حواله در کانال ۱۴۶ هزار تومان دلخوش است و سعی در مدیریت ادراکی بازار دارد، واقعیتهای کف بازار حکایت از داستانی کاملاً متفاوت دارد. آنچه اکنون در تاریکخانههای بازار آزاد و پلتفرمهای تبادل رمزارز به وقوع پیوسته، نه یک نوسان جزئی، بلکه طوفانی است که مرزهای قیمتی جدیدی را درنوردیده است. گزارشها و دادههای بازار نشان میدهد که توهم تنظیمگری به پایان رسیده و دلار در مسیر صعودی خود، از مرز ۱۶۱ هزار تومان عبور کرده است.
این اختلاف فاحش بین نرخهای دستوری و نرخهای واقعی بازار، بستری بیسابقه برای پدیدهای به نام آربیتراژ فراهم آورده است. آربیتراژ، به زبان ساده، بهرهبرداری از تفاوت قیمت یک دارایی در بازارهای مختلف است؛ فرصتی طلایی برای سودجویان که دلار را با نرخهای پایینتر (مانند نرخ حواله یا حوالههای غیررسمی) خریداری کرده و فوراً با قیمتهای بالاتر در بازار آزاد یا پلتفرمهای رمزارزی به فروش میرسانند. این چرخه نه تنها فشار بر نرخ دلار در بازار آزاد را تشدید میکند، بلکه باعث تخلیه ذخایر ارزی کشور نیز میشود، زیرا تقاضای کاذب برای نرخهای ارزانتر را به وجود میآورد.
دلخوشی سیاستگذاران به اعداد دستوری و نادیده گرفتن واقعیتهای عرضه و تقاضا، همچون نگریستن به سراب در بیابان است. زمانی که نرخهای رسمی با واقعیت بازار فاصله میگیرند، مکانیزمهای طبیعی بازار به سرعت وارد عمل میشوند و هرگونه تلاش برای کنترل دستوری، محکوم به شکست است. این شکاف عمیق، نه تنها اعتبار سیاستهای پولی را زیر سوال میبرد، بلکه به بیاعتمادی عمومی دامن زده و سرمایهها را به سمت بازارهای غیررسمی و داراییهای پناهگاهی سوق میدهد. این روند، چرخهای معیوب را ایجاد میکند که در آن، هرچه دولت برای کنترل بیشتر تلاش کند، بازار سرکشتر میشود.
عدم شفافیت در اطلاعات اقتصادی، تحریمهای بینالمللی و چشمانداز نامشخص اقتصادی، همگی دست به دست هم دادهاند تا بستر مناسبی برای رشد قیمت ارز و گسترش پدیده آربیتراژ فراهم آید. در چنین فضایی، تلاش برای تثبیت نرخ ارز از طریق تزریق مقطعی ارز یا اعمال محدودیتهای دستوری، تنها حکم مُسکّن کوتاهمدت را دارد و مشکل را به صورت ریشهای حل نمیکند. بازار ارز، مانند هر بازار دیگری، نیازمند سازوکارهای شفاف، مکانیزمهای عرضه و تقاضای واقعی و اعتماد عمومی است. تا زمانی که این اصول رعایت نشود، انتظار داریم که شاهد رکوردهای جدید و تکرار این داستان باشیم.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.