در تحولی چشمگیر برای اقتصاد ترکیه، موجودی کل حسابهای سپرده/مشارکت محافظت شده با نرخ ارز تبدیل شده (DDKKM) در ماه آوریل به سطح تنها ۱۰ میلیون دلار آمریکا سقوط کرده است. این کاهش قابل توجه که توسط منبع خبری معتبر صباح گزارش شده، نشاندهنده تغییرات عمیق در سیاستهای اقتصادی و رفتار سرمایهگذاران در ترکیه است و سوالات جدی درباره آینده این طرح بحثبرانگیز مطرح میکند.
DDKKM: ابزاری برای مقابله با دلاری شدن
طرح DDKKM در دسامبر ۲۰۲۱ و در اوج بحران ارزی ترکیه معرفی شد. هدف اصلی این طرح، تشویق شهروندان برای تبدیل سپردههای ارزی خود به لیر ترکیه و جلوگیری از “دلاری شدن” اقتصاد بود. دولت و بانک مرکزی ترکیه متعهد شدند که زیانهای ناشی از نوسانات نرخ ارز را به دارندگان این حسابها پرداخت کنند و بدین ترتیب، جذابیت نگهداری لیر را افزایش دهند. این سیاست در ابتدا موفقیتآمیز بود و میلیاردها دلار را به سمت لیر جذب کرد و به تثبیت موقت نرخ ارز کمک کرد.
سقوط چشمگیر و پیامدها
سقوط موجودی DDKKM به ۱۰ میلیون دلار، که از سطوح به مراتب بالاتر و دهها میلیارد دلاری در اوج خود به این میزان رسیده، نشاندهنده یک تغییر پارادایم است. این رقم بسیار ناچیز، میتواند چندین پیامد داشته باشد:
- پایان دوران DDKKM: این کاهش میتواند به منزله سیگنالی باشد مبنی بر اینکه دولت ترکیه قصد دارد به تدریج این طرح پرهزینه را که بار سنگینی بر بودجه عمومی و بانک مرکزی تحمیل کرده بود، کنار بگذارد.
- بازگشت اعتماد به لیر: برخی تحلیلگران ممکن است این کاهش را نشانهای از بازگشت تدریجی اعتماد به لیر ترکیه و کاهش نگرانیها از نوسانات شدید نرخ ارز بدانند، که در نتیجه نیاز به مکانیزمهای حمایتی مانند DDKKM را کاهش میدهد. این امر میتواند نتیجه سیاستهای انقباضی اخیر بانک مرکزی باشد.
- جذابیت کمتر طرح: ممکن است سرمایهگذاران دیگر این طرح را به دلیل بازدهی پایینتر نسبت به سایر فرصتهای سرمایهگذاری یا انتظارات متفاوت از نرخ ارز، جذاب ندانند.
در هر صورت، این تحول نشاندهنده گامی مهم در مسیر عادیسازی سیاستهای پولی و مالی ترکیه است. با توجه به تلاشهای اخیر بانک مرکزی برای بازگرداندن سیاستهای سنتی و افزایش نرخ بهره، کاهش وابستگی به ابزارهای غیرمتعارف مانند DDKKM میتواند به تقویت اعتبار اقتصادی ترکیه در بازارهای بینالمللی کمک کند. باید دید که آیا این تغییر، آغازگر دورهای جدید از ثبات و پیشبینیپذیری برای اقتصاد ترکیه خواهد بود یا خیر.