اقتصاد ایران مدتهاست که درگیر چالشهای عمیقی است که زندگی روزمره مردم را تحتالشعاع قرار داده است. در این میان، تورم لجامگسیخته، کاهش بیوقفه ارزش پول ملی و فرسایش فزاینده قدرت خرید، به معضلاتی اساسی تبدیل شدهاند. محمود جامساز، استاد دانشگاه و کارشناس برجسته اقتصادی، با تحلیلی دقیق، ریشه اصلی این بحرانها را در یک چرخه معیوب و خطرناک جستجو میکند: چرخه کسری بودجه مزمن دولتی، تأمین آن از طریق چاپ بیرویه پول و در نهایت، رشد فزاینده پایه پولی که اقتصاد را به سمت پرتگاه تورم میراند. این وضعیت نه تنها به کاهش رفاه عمومی منجر شده، بلکه چشمانداز آینده را نیز با ابهامات جدی روبرو کرده است.
ریشه معضل: کسری بودجه و پیامدهای آن
جامساز تأکید میکند که وضعیت کنونی اقتصاد ایران، نه یک اتفاق تصادفی، بلکه نتیجه یک روند ساختاری و معیوب است. زمانی که دولت هزینههایی بیش از درآمدهای خود دارد، با «کسری بودجه» مواجه میشود. در بسیاری از کشورها، این کسری از طریق استقراض داخلی یا خارجی مدیریت میشود، اما در ایران، یکی از راههای سهلالوصول و متأسفانه پرتکرار، توسل به «چاپ پول» است. این پول بدون پشتوانه تولید و ارزشافزوده حقیقی، وارد چرخه اقتصادی میشود و اولین نتیجه آن، «رشد پایه پولی» است. رشد پایه پولی، به معنای افزایش عرضه پول توسط بانک مرکزی، مستقیماً به افزایش نقدینگی در جامعه دامن میزند.
وقتی حجم نقدینگی در جامعه بدون افزایش متناسب در تولید کالاها و خدمات افزایش مییابد، ارزش هر واحد پول کاهش پیدا میکند. این همان سازوکاری است که منجر به تورم میشود. تورم به نوبه خود، باعث کاهش شدید ارزش پول ملی در برابر ارزهای خارجی شده و به دنبال آن، واردات کالاها گرانتر میشود. این گرانی واردات، خود چرخهای جدید از افزایش قیمتها را آغاز میکند و در نهایت، قدرت خرید مردم به شدت کاهش یافته و سطح رفاه جامعه فرسایش مییابد. این دور باطل، اقتصاد ایران را در تلهای از مشکلات پیچیده گرفتار کرده که خروج از آن نیازمند رویکردی جامع و نگاهی بلندمدت است.
راهکارهای عبور از بحران: دیدگاه کارشناسی
برای رهایی از این «تله تورمی» و حرکت به سمت یک اقتصاد پایدار و رو به رشد، جامساز به راهکارهای بنیادین و ساختاری اشاره میکند. او معتقد است صرفاً با مسکنهای موقتی نمیتوان به نتیجهای پایدار رسید و نیازمند یک بازنگری جامع هستیم که به جای مدیریت بحران، بر توسعه متمرکز باشد:
- اصلاحات ساختاری و نهادی: ایجاد بستری شفاف و کارآمد برای فعالیتهای اقتصادی، تقویت حاکمیت قانون و مبارزه با فساد.
- تقویت بخش خصوصی: واگذاری نقش پررنگتر به بخش خصوصی به عنوان موتور محرکه تولید، اشتغالزایی و نوآوری، با رفع موانع و ارائه مشوقها.
- بازسازی زیرساختها: سرمایهگذاری در بخشهای حیاتی مانند حملونقل، انرژی، آب و ارتباطات برای افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای تولید.
- اصلاح نظام بانکی: بازنگری در ساختار و عملکرد بانکها برای افزایش سلامت مالی، بهبود تخصیص منابع به سمت تولید و کنترل اعتبارات.
- جذب سرمایه خارجی: فراهم آوردن زمینه برای ورود سرمایههای بینالمللی که میتواند به تزریق فناوری، دانش و افزایش تولید منجر شود و فرصتهای شغلی جدیدی ایجاد کند.
- گذار از اقتصاد بحرانمحور به توسعهمحور: تغییر رویکرد از مدیریت روزمرگی و واکنش به بحرانها، به برنامهریزی بلندمدت برای رشد و پیشرفت پایدار و ایجاد ثبات اقتصادی.
این راهکارها نشان میدهند که حل مشکل تورم و کاهش ارزش پول ملی، تنها با اقداماتی یکپارچه و عزم جدی برای تغییرات بنیادین ممکن خواهد بود. عبور از این وضعیت مستلزم پذیرش واقعیتهای اقتصادی و حرکت در مسیر توسعهای است که تولید داخلی را تقویت کرده، از فشار بر جیب مردم بکاهد و زمینه را برای یک زندگی بهتر فراهم سازد.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.