در دورههای مختلفی از تاریخ معاصر، بازار جهانی نفت دستخوش نوسانات شدید قیمتی شده است. اما شاید کمتر مقطعی به اندازه چند سال اخیر، تب و تاب رسیدن قیمت طلای سیاه به ارقام باورنکردنی همچون ۲۰۰ دلار به ازای هر بشکه، به این حد فراگیر و جدی بوده باشد. کارشناسان بسیاری از سراسر جهان، از تحلیلگران بانکی گرفته تا نهادهای بینالمللی انرژی، با استناد به عوامل گوناگون، احتمال صعود نفت به این سطح قیمتی را پیشبینی میکردند. اما این پیشبینیها هرگز به واقعیت نپیوست. سوال اینجاست که چه عواملی مانع از تحقق این کابوس اقتصادی برای بسیاری از کشورها شد؟
یکی از اصلیترین محرکهای این نگرانی، تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی، به ویژه جنگ در اوکراین بود که به سرعت بازارهای جهانی انرژی را دچار شوک کرد. تحریمهای گسترده علیه روسیه، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت و گاز جهان، نگرانیها را در مورد کمبود عرضه به اوج خود رساند. در کنار آن، بهبود تقاضا پس از همهگیری کرونا و بازگشت فعالیتهای اقتصادی به مدار طبیعی، فشارهای صعودی بر قیمتها را دوچندان کرد. در آن برهه، حتی کوچکترین اختلال در زنجیره تامین میتوانست منجر به جهشی ناگهانی در قیمتها شود و به نظر میرسید رسیدن به ۲۰۰ دلار تنها مسئله زمان است.
با این حال، چندین عامل مهم دست به دست هم دادند تا این صعود افسارگسیخته مهار شود. در سمت عرضه، واکنش نسبی و در عین حال حیاتی کشورهای تولیدکننده نفت، به ویژه اعضای اوپک پلاس، نقش بسزایی داشت. اگرچه تصمیمات این گروه همیشه مطابق با انتظارات بازار نبود و با احتیاط صورت میگرفت، اما افزایش تدریجی تولید از سوی برخی اعضا و همچنین تلاشهای کشورهای غیر اوپک، به خصوص ایالات متحده با افزایش تولید نفت شیل، توانست بخشی از خلاء عرضه را جبران کند. علاوه بر این، آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت توسط کشورهای مصرفکننده بزرگ نیز به طور موقت عرضه را افزایش داد و از جهشهای قیمتی بیشتر جلوگیری کرد.
در سمت تقاضا، شرایط اقتصادی جهانی به تدریج تغییر کرد. نگرانیها از رکود اقتصادی در پی افزایش نرخ بهره برای مهار تورم، به کند شدن رشد اقتصادی و در نتیجه کاهش تقاضا برای انرژی منجر شد. اقتصاد چین، به عنوان یکی از بزرگترین مصرفکنندگان نفت جهان، با چالشهای داخلی مواجه بود که منجر به کاهش واردات و مصرف انرژی آن کشور شد. این عوامل در کنار حرکت جهانی به سمت انرژیهای تجدیدپذیر و افزایش بهرهوری انرژی، به تخریب تقاضا کمک کرده و از فشار بر قیمتها کاست.
در نهایت، نمیتوان نقش روانشناسی بازار و عوامل سفتهبازی را نادیده گرفت. در اوج بحران، بخش قابل توجهی از افزایش قیمت ناشی از ترس و پیشبینیهای اغراقآمیز بود. اما با روشنتر شدن چشمانداز عرضه و تقاضا، و عدم تحقق سناریوهای فاجعهبار، تب و تاب سفتهبازی فروکش کرد. تحلیلگران با بازبینی مدلهای خود، پیشبینیها را تعدیل کرده و بازار به سمت یک تعادل جدید حرکت کرد. این عوامل ترکیبی، از افزایش تولید تا کاهش تقاضا و تعدیل انتظارات، دست به دست هم دادند تا رویای ۲۰۰ دلاری نفت، هرگز به واقعیت نپیوندد و تنها در حد یک هشدار جدی در تاریخ بازار انرژی باقی بماند.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.