رئیس شورای راهبری فرش ایران، آقای مجید آلاسحاق، در اظهاراتی تکاندهنده از سقوط آزاد صادرات فرش دستباف کشور خبر داد. طبق گفتههای ایشان، حجم صادرات فرش که در دهه هفتاد شمسی رقمی بین یک تا یک و نیم میلیارد دلار را شامل میشد، اکنون به مرز ۵۰ میلیون دلار در سال رسیده است. این آمار نه تنها از یک کاهش چشمگیر حکایت دارد، بلکه زنگ خطر جدی را برای یکی از اصیلترین و هنریترین صنایع ایران به صدا درآورده است.
این رقم که نشاندهنده افولی قریب به ۹۷ درصدی است، پرسشهای فراوانی را در اذهان عمومی و کارشناسان مطرح میکند. چگونه میراثی چند هزار ساله، که نماد فرهنگ و هنر ایران در جهان به شمار میرفت، در مدت چند دهه تا این حد نزول کرده است؟ آلاسحاق و بسیاری از فعالان این حوزه، انگشت اتهام را به سمت مجموعهای از عوامل داخلی و خارجی نشانه میروند. تحریمهای اقتصادی، عدم سرمایهگذاری کافی در بخش تحقیق و توسعه، چالشهای مربوط به بازاریابی و برندسازی جهانی و حتی تغییر سلیقه بازارهای بینالمللی، هر یک به سهم خود در این فاجعه نقش داشتهاند.
اما شاید تلخترین بخش این روایت، اعتراف به این واقعیت باشد که بخش قابل توجهی از رقبای فعلی ایران در بازار جهانی فرش، همانهایی هستند که روزگاری دانش و تجربه قالیبافی ایرانی را آموختند. در گذشته، بسیاری از کشورها با اعزام دانشجو و کارشناس به ایران یا حتی با استخدام بافندگان و طراحان ایرانی، سعی در کپیبرداری از این هنر داشتند. در حالی که ایران با مشکلات داخلی دست و پنجه نرم میکرد، این کشورها با سرمایهگذاری هوشمندانه، حمایتهای دولتی، کاهش هزینههای تولید و بهروزرسانی طرحها و رنگها، توانستند سهم قابل توجهی از بازار را به خود اختصاص دهند و گوی سبقت را از مهد اصلی فرش ربودند.
سقوط آزاد صادرات فرش دستباف، تنها به معنای از دست رفتن درآمدهای ارزی نیست؛ بلکه معیشت صدها هزار نفر از قالیبافان، طراحان، رنگرزان و تمامی افراد مرتبط با این صنعت را تحت تاثیر قرار میدهد. این وضعیت، مهاجرت بافندگان ماهر، تعطیلی کارگاهها و از بین رفتن تدریجی دانش بومی را نیز به دنبال دارد. از دست رفتن جایگاه ایران در بازار جهانی فرش، به معنای از دست رفتن یک هویت ملی و فرهنگی نیز هست.
کارشناسان تاکید دارند که برای احیای این صنعت نیازمند یک بازنگری جامع و استراتژیک هستیم. این بازنگری باید شامل حمایتهای دولتی از تولیدکنندگان، تسهیل قوانین صادرات، سرمایهگذاری در فناوریهای نوین، بازاریابی خلاقانه و از همه مهمتر، درک عمیق از نیازها و سلیقههای بازار جهانی باشد. اگرچه مسیر پیش رو دشوار است، اما با برنامهریزی صحیح و همکاری تمامی ذینفعان، میتوان امید داشت که فرش ایرانی بار دیگر جایگاه شایسته خود را در عرصه بینالمللی بازیابد.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.
نرخ لیر ترکیه