موج کاهش ذخایر حسابهای سپرده و مشارکت لیر ترکیه با نرخ ارز محافظت شده (KKM) ادامه دارد. بر اساس گزارشها، تا تاریخ ۲۶ ماه می، این حسابها با کاهشی چشمگیر به میزان ۷۲ میلیون لیر، به ۳۱۲.۵ میلیون لیر تنزل پیدا کردهاند. این روند نزولی، بار دیگر توجه تحلیلگران اقتصادی را به خود جلب کرده و سوالاتی جدی درباره آینده ثبات لیر و اثربخشی سیاستهای پولی ترکیه مطرح میکند.
KKM چیست و چرا اهمیت دارد؟
طرح KKM یا «Kur Korumalı Mevduat» در دسامبر ۲۰۲۱ توسط دولت ترکیه با هدف مقابله با «دلاری شدن» اقتصاد و تشویق سپردهگذاران به نگهداری داراییهای خود به لیر ترکیه معرفی شد. این طرح به سپردهگذاران تضمین میدهد که در صورت کاهش ارزش لیر در برابر ارزهای خارجی (مانند دلار)، دولت یا بانک مرکزی مابهالتفاوت زیان ناشی از نوسانات ارزی را پرداخت خواهد کرد. هدف اصلی KKM جلوگیری از فرار سرمایه به سمت ارزهای خارجی و حمایت از ارزش پول ملی بود. از زمان راهاندازی، این طرح به یکی از بزرگترین ابزارهای پولی ترکیه تبدیل شده بود.
دلایل و پیامدهای سقوط آزاد ذخایر KKM
کاهش مداوم ذخایر KKM میتواند دلایل متعددی داشته باشد. یکی از مهمترین آنها، تغییر رویکرد دولت ترکیه و بانک مرکزی به سمت سیاستهای پولی «ارتدوکستر» پس از انتخابات اخیر است. با افزایش نرخ بهره بانکی از سوی بانک مرکزی، سپردهگذاری در حسابهای سنتی لیر ترکیه جذابیت بیشتری پیدا کرده و برخی سرمایهگذاران ترجیح میدهند به جای KKM، از سود تضمین شده و بالاتر در بانکهای معمولی بهرهمند شوند. همچنین، نگرانیها در مورد هزینههای بالای KKM برای بودجه دولت و بانک مرکزی و تلاش برای خاتمه دادن به این طرح به صورت تدریجی، میتواند به این روند دامن زده باشد.
این کاهش نه تنها نشاندهنده تغییر در ترجیحات سرمایهگذاران است، بلکه میتواند فشار بیشتری بر ارزش لیر وارد کند. دولت ترکیه در تلاش است تا با سیاستهای جدید اقتصادی، تورم سرسامآور را مهار و ثبات را به بازار بازگرداند، اما کاهش KKM چالشی جدی در این مسیر محسوب میشود. از سوی دیگر، این اتفاق میتواند به معنای کاهش اتکا به ابزارهای غیرمتعارف پولی و بازگشت تدریجی به سازوکارهای طبیعی بازار باشد که در بلندمدت برای سلامت اقتصاد ضروری است.
آینده KKM و اقتصاد ترکیه
در حالی که کاهش KKM ممکن است نشانهای از حرکت به سمت سیاستهای پولی متعارفتر باشد، این روند نیازمند مدیریت دقیق است تا از بیثباتی بیشتر در بازار ارز جلوگیری شود. بانک مرکزی ترکیه و دولت باید استراتژیهای روشنی برای جذب سرمایهگذاران و حفظ ارزش لیر ارائه دهند. آینده KKM و میزان موفقیت دولت در کنترل تورم و بازگرداندن اعتماد به اقتصاد، تعیینکننده مسیر پیش روی لیر و اقتصاد ترکیه در ماههای آتی خواهد بود.