تهران – در حالی که انتظار میرفت ابلاغیه صریح بانک مرکزی مبنی بر بسیج کامل شبکه بانکی برای عرضه ارز توافقی تا سقف ۱۰۰۰ یورو یا هزار دلار به متقاضیان دارای نیازهای اساسی، گرهی از مشکلات ارزی شهروندان باز کند و دسترسی به ارز را تسهیل بخشد، مشاهدات میدانی حکایت از وضعیتی کاملاً متفاوت دارد و این طرح را در هالهای از ابهام فرو برده است.
بر اساس گزارش منتشر شده از سوی خبرگزاری آفتاب، با وجود تأکیدات مکرر نهاد ناظر پولی کشور بر لزوم همکاری گسترده بانکها، متقاضیان ارز سهمیهای در عمل با تنگنای جدی مواجه شدهاند. این گزارش صراحتاً اعلام کرده است که در حال حاضر، فروش ارز سهمیه سالانه ۱۰۰۰ یورو یا هزار دلار به هر کد ملی، تنها توسط سه بانک و آن هم در تعداد بسیار محدودی از شعب خود در شهر تهران صورت میپذیرد. این وضعیت، تصویری نگرانکننده از عدم هماهنگی و یا عدم اراده لازم در میان تمامی اعضای شبکه بانکی کشور برای اجرای کامل این بخشنامه را ارائه میدهد و پرسشهای جدی را در مورد کارایی و اثربخشی سیاستهای ارزی مطرح میکند.
هدف اصلی بانک مرکزی از این طرح، همواره بر تأمین نیازهای مشروع و اساسی شهروندان، کاهش فشار بر بازار آزاد ارز و هدایت تقاضا به کانالهای رسمی تأکید داشته است. فروش ارز توافقی با نرخ مصوب، به شهروندان این امکان را میدهد که با اطمینان خاطر بیشتری برای سفر، درمان، تحصیل و سایر نیازهای ضروری خود، ارز مورد نیاز را تهیه کنند. اما آنچه در عمل مشاهده میشود، ایجاد صفهای طولانی، سردرگمی و نارضایتی برای متقاضیان معدودی است که موفق به شناسایی این شعب محدود و احیاناً دسترسی به ارز میشوند.
محدودیت جغرافیایی این طرح به شهر تهران و تعداد بسیار انگشتشمار بانکها و شعب مجری، پرسشهای جدی را درباره گستره پوشش و عدالت در دسترسی به این سهمیه ارزی مطرح میکند. شهروندان در سایر کلانشهرها و حتی در مناطق مختلف تهران، عملاً از این امکان محروم هستند، که این موضوع میتواند به تشدید ناهماهنگیها در بازار و سردرگمی بیشتر دامن بزند. این وضعیت میتواند به شکلگیری مجدد تقاضا در بازار غیررسمی و افزایش شکاف قیمتی بین نرخ رسمی و آزاد منجر شود، پدیدهای که دقیقاً در نقطه مقابل اهداف بانک مرکزی قرار دارد.
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که اجرای ناقص چنین طرحهایی، نه تنها به اهداف از پیش تعیینشده دست نمییابد، بلکه ممکن است به بیاعتمادی عمومی نسبت به سیاستهای ارزی دامن بزند و شفافیت بازار را خدشهدار کند. برای آنکه طرح عرضه ارز توافقی به اهداف خود دست یابد، لازم است تمامی بانکها با جدیت و سرعت بیشتری وارد عمل شوند و دسترسی به این سهمیه را برای تمامی واجدین شرایط در سراسر کشور تسهیل کنند. تنها در این صورت است که میتوان انتظار داشت فشار از روی بازار ارز کاسته شده و نیازهای واقعی شهروندان به شکل کارآمدتری تأمین گردد و ثبات نسبی به بازار بازگردد.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.