موجودی حسابهای سپرده و مشارکت لیر ترکیه با حفاظت ارزی (Kur Korumalı Mevduat – KKM)، طرح جنجالی دولت ترکیه برای حمایت از لیر و مقابله با دلارزدایی، هفته گذشته نیز روند نزولی خود را ادامه داد. طبق گزارش منتشر شده توسط روزنامه SABAH، این حسابها با کاهش ۳۵ میلیون لیری، به رقم ۱ میلیارد و ۳۶۰ میلیون لیر تنزل پیدا کرد که نشاندهنده تداوم خروج سرمایه از این مکانیزم است.
طرح KKM در دسامبر ۲۰۲۱ در اوج بحران ارزی ترکیه معرفی شد تا سپردهگذاران را در برابر نوسانات شدید لیر محافظت کند و آنها را تشویق به نگهداری سرمایههایشان به لیر به جای ارزهای خارجی نماید. بر اساس این طرح، در صورت کاهش ارزش لیر در برابر ارزهای خارجی بیش از نرخ سود سپرده، دولت یا بانک مرکزی تفاوت آن را جبران میکنند. این مکانیزم برای مدتی توانست جریان سرمایه به سمت لیر را تقویت کرده و به ثبات نسبی بازار ارز کمک کند، اما هزینههای بودجهای سنگینی نیز به دولت تحمیل کرد.
علل ریزش و پیامدها
کاهش مستمر موجودی KKM در هفتههای اخیر، سیگنالهای مهمی را به بازار مخابره میکند. یکی از دلایل اصلی این خروج سرمایه میتواند سیاستهای اخیر بانک مرکزی ترکیه باشد که در راستای مقابله با تورم فزاینده، نرخ بهره را به شکل قابل توجهی افزایش داده است. نرخهای سود بالاتر در سپردههای لیر سنتی، جذابیت KKM را که عمدتاً بر اساس جبران تفاوت نرخ ارز طراحی شده بود، کاهش میدهد. به نظر میرسد سپردهگذاران با توجه به نرخهای بهره واقعی مثبتتر در سایر گزینههای سرمایهگذاری، ترجیح میدهند سرمایه خود را از KKM خارج کنند.
این روند نزولی میتواند به معنای کاهش اعتماد به این ابزار یا تغییر اولویتهای سرمایهگذاران در مواجهه با فضای اقتصادی جدید ترکیه باشد. در حالی که دولت اردوغان همچنان بر ادامه سیاستهای اقتصادی خود و تثبیت لیر تأکید دارد، تضعیف KKM میتواند چالشهای جدیدی برای مدیریت نقدینگی و بازار ارز به وجود آورد. با خروج سرمایه از KKM، ممکن است فشار بر لیر افزایش یابد و نیاز به ابزارهای جدید برای جذب سرمایهها به سمت پول ملی بیش از پیش احساس شود. آیا این کاهش، نوید پایان دوران طلایی KKM و حرکت به سمت مکانیزمهای بازارمحورتر است؟ زمان پاسخ این سوال را مشخص خواهد کرد.