در پی بحرانهای اخیر در تنگه هرمز و افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه، اهمیت استراتژیک تنگههای ترکیه (بسفر و داردانل) بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. عبدالقادر اورالاوغلو، وزیر حمل و نقل و زیرساخت ترکیه، در بیانیهای به مناسبت هفته کاپیتانهای راهنما، به وضوح بر این افزایش اهمیت تأکید کرده است. این اظهارات در حالی مطرح میشود که دادههای اولیه از افزایش چشمگیر تردد کشتیها در این آبراههای حیاتی خبر میدهند.
بحران هرمز و صعود جایگاه استراتژیک تنگههای ترکیه
وزیر اورالاوغلو با اشاره به جایگاه منحصربهفرد تنگههای ترکیه در اتصال دریای سیاه به دریای مدیترانه و در نهایت اقیانوسهای جهان، آنها را شریان حیاتی تجارت بینالمللی توصیف کرد. وی با استناد به آمار چهار ماه اول سال ۲۰۲۴، از افزایش چشمگیر تردد کشتیها در این آبراهها خبر داد که نشاندهنده تغییر مسیرهای کشتیرانی و روی آوردن به مسیرهای امنتر است. این افزایش نه تنها حجم ترافیک را نشان میدهد، بلکه اهمیت فزاینده تنگههای ترکیه را به عنوان یک مسیر جایگزین امن و کارآمد در تجارت دریایی جهانی برجسته میسازد.
بحرانهای اخیر در تنگه هرمز، که بخش عمدهای از نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، ناامنی و بیثباتی قابل توجهی را در مسیرهای دریایی خاورمیانه ایجاد کرده است. در نتیجه، شرکتهای کشتیرانی به دنبال مسیرهای جایگزین هستند تا ریسکهای ژئوپلیتیکی را کاهش دهند و زنجیره تأمین خود را محافظت کنند. در این میان، موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد تنگههای بسفر و داردانل، آنها را به یک گزینه جذاب و حیاتی تبدیل کرده است. این تنگهها نه تنها راه ارتباطی دریای سیاه با دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس هستند، بلکه به عنوان یک پل ارتباطی مهم بین قارههای اروپا و آسیا نیز عمل میکنند.
افزایش تردد کشتیها در تنگههای ترکیه پیامدهای اقتصادی قابل توجهی برای این کشور خواهد داشت. این امر میتواند به افزایش درآمدهای حاصل از عوارض عبور، تقویت صنایع بندری و خدمات دریایی، و تثبیت جایگاه ترکیه به عنوان یک هاب لجستیکی و ترانزیتی مهم در منطقه و جهان کمک کند. با تداوم نااطمینانیها در مسیرهای سنتی کشتیرانی، پیشبینی میشود که اهمیت استراتژیک تنگههای ترکیه در آینده نیز رو به افزایش باشد و نقش این آبراهها در اقتصاد جهانی پررنگتر شود.