موسسه معتبر رتبهبندی اعتباری “فیچ ریتینگز” با انتشار یک سناریوی هشدارآمیز، زنگ خطر را برای اقتصاد جهانی به صدا درآورده است. این موسسه بینالمللی پیشبینی کرده که در صورت بسته ماندن تنگه حیاتی هرمز به مدت شش ماه متوالی، جهان با بحرانی بیسابقه در بازار انرژی روبرو خواهد شد که میتواند قیمت هر بشکه نفت برنت را از مرزهای کنونی فراتر برده و تا 170 دلار نیز برساند. این گمانهزنی، که در قالب “سناریوی بحران 6 ماهه” منتشر شده، نگاهها را به سوی یکی از استراتژیکترین آبراههای جهان معطوف کرده است.
پیشبینیهای شوکهکننده فیچ
بر اساس گزارش فیچ، در این سناریوی فرضی انسداد کامل تنگه هرمز برای نیم سال، میانگین قیمت نفت برنت در سال جاری میلادی به 120 دلار در هر بشکه خواهد رسید. اما نکته نگرانکنندهتر آن است که در اوج این بحران و با تشدید کمبود عرضه، احتمال جهش قیمتها تا مرز 170 دلار نیز وجود دارد. این پیشبینی، فراتر از یک تغییر ساده در بازار، به منزله یک شوک بزرگ عرضه است که میتواند معادلات اقتصادی و مالی جهان را به کلی دگرگون کند. موسسه فیچ تاکید دارد که این یک پیشبینی قطعی نیست، بلکه ارزیابی پیامدهای فاجعهبارترین سناریوهای ممکن است.
پیامدهای جهانی انسداد هرمز
تنگه هرمز به دلیل موقعیت استراتژیک خود، شریان حیاتی انتقال بخش قابل توجهی (حدود یک پنجم) از نفت و گاز جهان به بازارهای بینالمللی است. انسداد این گلوگاه نه تنها عرضه جهانی نفت را به شدت محدود میکند، بلکه به صورت دومینووار به افزایش سرسامآور قیمت حاملهای انرژی، تشدید تورم در کشورهای واردکننده و در نتیجه، کاهش بیسابقه قدرت خرید مصرفکنندگان منجر خواهد شد. چنین شرایطی به وضوح میتواند رشد اقتصادی جهانی را کند کرده و حتی آن را به سمت رکودی عمیق سوق دهد. صنایع وابسته به انرژی، بخش حمل و نقل و تولیدکنندگان در سراسر جهان با افزایش بیسابقه هزینههای تولید و عملیات مواجه خواهند شد که بقای بسیاری از آنها را به خطر میاندازد.
نتیجهگیری و هشدار
تحلیلگران فیچ معتقدند که تحقق چنین سناریویی، علاوه بر پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده، میتواند تنشهای ژئوپلیتیکی و منطقهای را نیز به سطحی بیسابقه افزایش دهد. این گزارش، هشداری جدی و تکاندهنده به دولتها، بانکهای مرکزی و فعالان اقتصادی در سراسر جهان میدهد تا برای مواجهه با چنین ریسکهای بالقوهای آماده باشند. در حالی که امیدواریم این سناریوی بحرانی هرگز محقق نشود، اما یادآور آسیبپذیری شدید اقتصاد جهانی در برابر اختلالات عمده در زنجیره تامین انرژی و لزوم برنامهریزی برای کاهش وابستگی به مسیرهای واحد و پرریسک است.