خاورمیانه، منطقهای که همواره کانون بحرانها و کشمکشها بوده است، بار دیگر در آستانه یکی از خطرناکترین و چالشبرانگیزترین برهههای تاریخی خود قرار گرفته است. اما این بار، بحرانی که در حال شکلگیری است، نه تنها مرزهای منطقهای را درمینوردد، بلکه پتانسیل به چالش کشیدن تمامیت سیستم اقتصادی و امنیتی جهانی را دارد. گره کوری که در تنگه هرمز در حال تنیدن است، بیش از یک تنش معمولی منطقهای است؛ این یک هشدار جدی برای نبض حیاتی اقتصاد جهان است.
چرا تنگه هرمز اینقدر حیاتی است؟
تنگه هرمز، شریان حیاتی انتقال نفت و گاز طبیعی جهان، دروازهای برای دسترسی به بازارهای جهانی است. بیش از یک پنجم نفت مصرفی جهان و بخش قابل توجهی از گاز طبیعی مایع (LNG) از این آبراه استراتژیک عبور میکند. هرگونه اختلال در این مسیر، میتواند به سرعت قیمتهای انرژی را به اوج رسانده، زنجیرههای تأمین جهانی را مختل کرده و تورمی ویرانگر را در سراسر جهان شعلهور سازد. این تنگه، به معنای واقعی کلمه، عصب حیاتی سیستم جهانی است و هرگونه فشار بر آن، لرزه بر اندام بازارهای مالی میاندازد.
تنشهای اخیر، از جمله درگیریهای نیابتی، تهدیدات متقابل و حضور فزاینده نیروهای نظامی، این منطقه را به بشکه باروتی تبدیل کرده است. بازیگران منطقهای با منافع متضاد، در کنار قدرتهای بزرگ جهانی که هر کدام اهداف خاص خود را دنبال میکنند، پیچیدگی وضعیت را دوچندان کردهاند. این معضل نه تنها یک بحران امنیتی، بلکه یک چالش عمیق اقتصادی است که در صورت تشدید، میتواند هزینههای گزافی را بر دوش مصرفکنندگان و صنایع در سراسر جهان تحمیل کند.
پیامدهای این گره کور، فراتر از افزایش قیمت نفت و گاز است. بیمهها، هزینههای حملونقل دریایی را به شدت افزایش خواهند داد، سرمایهگذاریها متوقف میشوند و عدم قطعیت، سایه سنگین خود را بر تصمیمات اقتصادی میافکند. در چنین شرایطی، خطر یک اشتباه محاسباتی یا یک اقدام تحریکآمیز ناخواسته میتواند به فاجعهای جهانی منجر شود که دههها اثرات آن بر جای خواهد ماند. اینجاست که عبارت “در آستانه آخرالزمان” از تیتر اصلی، معنایی عمیقتر پیدا میکند؛ نه آخرالزمان به معنای سنتی، بلکه یک فروپاشی اقتصادی با تبعات انسانی گسترده.
جامعه بینالمللی و دیپلماتها وظیفهای دشوار اما حیاتی بر عهده دارند تا با حداکثر تلاش، از تشدید تنشها جلوگیری کرده و راهی برای گشایش این گره کور بیابند. سرنوشت اقتصاد جهانی و رفاه میلیاردها نفر، اکنون بیش از هر زمان دیگری، به آرامش و ثبات در این باریکه آبی حیاتی گره خورده است.