اقتصاد ایران بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است؛ این بار با هشدارهای جدی در خصوص لزوم «جراحی اقتصادی» و پیامدهای سیاستهای ارزی. در حالی که نرخ دلار با شیب تندی در حال افزایش است، تحلیلگران و نمایندگان مجلس نسبت به عواقب این روند بر بازگشت ارزهای صادراتی و ثبات اقتصادی کشور ابراز نگرانی میکنند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، با تأکید بر ضرورت اقدامات قاطع، دولت را برای انجام «جراحی اقتصادی» تحت فشار قرار داده است تا از تعمیق بحران جلوگیری شود.
یکی از مهمترین چالشهایی که این روزها اقتصاد ایران با آن دستوپنجه نرم میکند، معمای بازگشت ارزهای صادراتی است. برخلاف تصور اولیه که افزایش قیمت دلار میتواند انگیزه صادرکنندگان را برای بازگرداندن سریعتر ارز حاصل از صادرات تقویت کند، مشاهدات حاکی از روندی معکوس است. یک نماینده مجلس اخیراً هشدار داده است که گرانی دلار نه تنها باعث افزایش بازگشت ارز نشده، بلکه عملاً انگیزه «تأخیر» در این فرایند را بالا برده است. منطق صادرکنندگان در این شرایط روشن است: هرچه ارز خود را دیرتر به چرخه اقتصادی کشور وارد کنند، با توجه به پیشبینی افزایشهای آتی قیمت دلار، سود بیشتری کسب خواهند کرد. این رویکرد، در کوتاهمدت به نفع صادرکننده است اما در بلندمدت، تراز ارزی کشور را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد و بر قیمت کالاها و خدمات تأثیر منفی میگذارد.
دکتر سید حسن صمصامی، اقتصاددان، این پدیده را به درستی در ذیل «توهم ارز تکنرخی» تحلیل میکند. او معتقد است که سیاستگذاران با تصور دستیابی به نرخ ارز واحد و کنترلشده، در عمل هم قیمت دلار را در بازار آزاد به سطوح بالاتری رساندهاند و هم نتوانستهاند ارزهای صادراتی را به کشور برگردانند. این توهم، به جای ایجاد شفافیت و ثبات، باعث سردرگمی در بازار و دلسردی صادرکنندگان شده است. صمصامی تأکید دارد که این رویکرد، نتیجهای جز «گرانی دلار» و «عدم بازگشت ارز» نداشته و به معنای واقعی کلمه، تیر خلاص به سیاست ارزی کشور بوده است.
پیامدهای این عدم بازگشت ارز تنها به کسری بودجه و تراز تجاری محدود نمیشود. کمبود ارز در بازار، نرخ تورم را تشدید کرده، واردات کالاهای اساسی و مواد اولیه تولید را با مشکل مواجه ساخته و در نهایت، قدرت خرید مردم را کاهش میدهد. این سیکل معیوب اقتصادی، نیاز به یک رویکرد جامع و شجاعانه دارد که قالیباف از آن به عنوان «جراحی اقتصادی» یاد میکند. این جراحی باید شامل اصلاحات ساختاری، واقعیسازی نرخ ارز، و بازنگری در سیاستهای ارزی و تجاری باشد تا بتواند اعتماد را به بازارهای داخلی بازگرداند و مشوقهای واقعی برای بازگشت ارز و سرمایهگذاری ایجاد کند.
ادامه این روند میتواند تبعات جبرانناپذیری برای اقتصاد ملی به همراه داشته باشد. از این رو، اقدامات فوری و موثر در زمینه مدیریت ارز و ایجاد ثبات اقتصادی، بیش از پیش ضروری به نظر میرسد. حل معمای بازگشت ارز و خروج از توهمات سیاستی، کلید برونرفت از چالشهای فعلی است.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.