گذار از نظام چندنرخی ارز، معمولاً نه یک انتخاب آسان، بلکه ضرورتی است که در میانه یک بحران ارزی عمیق رخ میدهد. این تصمیم زمانی گرفته میشود که ادامه وضعیت موجود با هزینههایی بهمراتب سنگینتر از پذیرش شوک اصلاحات همراه است؛ وضعیتی که بسیاری از اقتصادهای جهان در طول تاریخ آن را تجربه کردهاند.
تجربه جهانی نشان میدهد که حذف نرخهای متعدد ارزی و حرکت به سمت یک نرخ واحد، اغلب با یک دوره اولیه پر از چالشهای اقتصادی همراه است که میتوان آن را “شوک تورمی” نامید. در این مرحله، با حذف نرخهای ترجیحی یا یارانهای، قیمت کالاهای وارداتی و به تبع آن سایر کالاها و خدمات افزایش مییابد. این افزایش قیمتها میتواند منجر به نگرانیهای عمومی، کاهش قدرت خرید و حتی کندی موقت فعالیتهای اقتصادی شود. این شوک اولیه، نتیجه آشکار شدن ارزش واقعی و بازارپسندانه ارز است که پیش از آن تحت کنترلهای مصنوعی پنهان مانده بود. مدیریت صحیح انتظارات عمومی و برنامهریزی برای حمایت از اقشار آسیبپذیر در این مرحله، از اهمیت حیاتی برخوردار است.
اما آیا این مسیر به ناچار به بیثباتی میانجامد، یا دروازهای به سوی “تعادل پایدار” است؟ تاریخ اقتصادی گواه است که در صورت اجرای صحیح و همراهی با سیاستهای پولی و مالی منضبط، گذار از ارز چندنرخی میتواند به ثبات بلندمدت منجر شود. هدف نهایی این تغییر، ایجاد شفافیت در بازار ارز، افزایش کارایی اقتصادی، تسهیل تجارت و جذب سرمایهگذاری خارجی است. زمانی که فعالان اقتصادی با یک نرخ واحد و قابل پیشبینی سروکار دارند، ریسکهای مربوط به نوسانات نرخ ارز کاهش یافته و محیط کسبوکار جذابتر میشود. این امر به نوبه خود، راه را برای رشد اقتصادی پایدار و کاهش تدریجی تورم در بلندمدت هموار میکند.
موفقیت در این گذار، تنها به تصمیم به تکنرخیسازی محدود نمیشود، بلکه نیازمند بستهای از اصلاحات ساختاری، مدیریت قوی بانک مرکزی و اعتمادسازی در میان جامعه است. کشورهایی که توانستهاند این مسیر پرفرازونشیب را با موفقیت طی کنند، اغلب با تکیه بر انضباط مالی، کنترل نقدینگی و اصلاحات بازار، توانستهاند از شوک اولیه عبور کرده و به ثبات اقتصادی دست یابند. این تجربه جهانی به ما میآموزد که هرچند گذار از ارز چندنرخی میتواند در ابتدا دردناک باشد، اما با برنامهریزی دقیق و اراده سیاسی قوی، میتواند به بازگشت تعادل و سلامت پایدار اقتصادی منجر شود.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.