بر اساس تحلیلهای اخیر بازار که در منابع معتبر اقتصادی منتشر شده است، هر لیتر بنزینی که در کشور مصرف میشود، به طور میانگین نیم دلار سود خالص به جیب شبکههای قاچاق سرازیر میکند. این رقم خیرهکننده، بیش از یک آمار ساده است؛ بلکه هشداری جدی درباره عمق یک چالش اقتصادی ملی است که ثروت و منابع حیاتی کشور را به شکلی نظاممند و گسترده به هدر میدهد.
ریشه اصلی این پدیده، شکاف عمیق و فاحش بین قیمت بنزین در داخل کشور و بهای آن در بازارهای منطقهای و جهانی است. یارانههای سنگینی که برای تثبیت قیمت بنزین در نظر گرفته شدهاند، به جای آنکه مستقیماً به رفاه مصرفکننده نهایی منجر شوند، عملاً به موتور محرکه سودآوری برای دلالان و قاچاقچیان سوخت تبدیل شدهاند. این وضعیت به قدری بغرنج است که این تحلیلگران به صراحت اشاره میکنند که گویی بنزین تنها برای تغذیه چرخه قاچاق تولید و عرضه میشود، نه برای مصارف قانونی و داخلی کشور.
پیامدهای این نیم دلار به ازای هر لیتر، در مقیاس کلان، فاجعهبار است. سالانه میلیاردها دلار سرمایه و ارز از مرزهای کشور خارج میشود؛ سرمایهای که میتوانست در زیرساختها، توسعه صنایع، ایجاد اشتغال پایدار و بهبود معیشت مردم سرمایهگذاری شود. این خروج گسترده ارز نه تنها به کسری بودجه دولت دامن میزند، بلکه با تضعیف ارزش پول ملی، فشار تورمی را افزایش داده و به بیثباتیهای اقتصادی موجود، ابعاد تازهای میبخشد. تقویت اقتصاد غیررسمی و زیرزمینی، گسترش فساد و تشدید نابرابریهای اجتماعی، از دیگر زخمهایی است که این پدیده بر پیکره جامعه وارد میکند.
علاوه بر ابعاد مالی، زیانهای زیستمحیطی و اجتماعی نیز قابل توجه است. سوختهای قاچاق معمولاً از کیفیت پایینتری برخوردارند و مصرف آنها به آلودگی هوا و تخریب محیط زیست کمک میکند. همچنین، فعالیتهای گسترده قاچاق میتواند به تقویت باندهای سازمانیافته و تضعیف امنیت در مناطق مرزی منجر شود. در نهایت، شهروند عادی، حتی اگر بنزین را با قیمت یارانهای تهیه کند، در بلندمدت از کاهش ارزش پول ملی، تورم و از دست رفتن فرصتهای توسعه اقتصادی که میتوانست با جلوگیری از این هدررفت عظیم حاصل شود، متضرر خواهد شد.
مواجهه با این چالش بزرگ، نیازمند اتخاذ راهکارهای جامع و چندوجهی است که هم شامل اصلاحات قیمتی و مدیریت یارانهها باشد و هم اقدامات جدی در کنترل مرزها و مقابله با شبکههای قاچاق. آگاهی عمومی از ابعاد واقعی این مشکل و مطالبه شفافیت و اصلاحات، گام نخست و ضروری در مسیر توقف این هدررفت ملی و بازگرداندن منابع به چرخه سالم اقتصاد کشور است. تا زمانی که این سود نیم دلاری در هر لیتر بنزین برای قاچاقچیان جذابیت داشته باشد، این شریان حیاتی اقتصاد ملی، همچنان در معرض تهدید خواهد بود.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.