تصمیم دولت مبنی بر حذف ارز ترجیحی، یکی از مهمترین تحولات اقتصادی اخیر بود که با هدف اصلاح ساختار یارانهها و جلوگیری از رانتخواری اتخاذ شد. اما این سیاست، که با امید به ساماندهی بازار و توزیع عادلانهتر منابع به اجرا درآمد، سایه سنگینی بر سفره خانوارها افکند و بلافاصله منجر به موجی از گرانی در اقلام اساسی و کالاهای مصرفی شد. پرسش اصلی این است که این تغییر، دقیقاً چقدر هزینه روی دست مردم گذاشت و چه تأثیری بر قدرت خرید آنها داشت؟
بر اساس گزارشهای منتشر شده از منابع خبری مانند فرارو، پس از حذف ارز ترجیحی، سه قلم کالای اساسی، یعنی روغن خوراکی، تخممرغ و گوشت قرمز، بیشترین افزایش قیمت را در بازار تجربه کردهاند. این اقلام که جزء جداییناپذیر سبد غذایی اکثر خانوادههای ایرانی هستند، با جهشهای قیمتی قابل توجهی روبرو شدند که فشار مضاعفی را بر بودجه خانوارها وارد آورد. برای بسیاری از خانوادهها، تأمین نیازهای اولیه غذایی به یک چالش جدی تبدیل شد و قدرت خرید آنها برای تهیه کالاهای ضروری به شدت کاهش یافت.
این افزایش قیمتها تنها محدود به سه قلم ذکر شده نبود؛ بلکه حذف ارز ترجیحی، موج گرانی را به بسیاری از بخشهای دیگر اقتصاد نیز تسری داد. هزینههای تولید در صنایع مختلف، از جمله کشاورزی و دامپروری، به دلیل افزایش قیمت نهادهها و مواد اولیه که پیشتر با ارز ترجیحی وارد میشدند، بالا رفت. این افزایش هزینهها، به ناچار به قیمت نهایی کالاها و خدمات منتقل شد و به این ترتیب، زنجیرهای از افزایش قیمتها را در پی داشت که تأثیر آن بر زندگی روزمره مردم کاملاً ملموس است.
تأثیرات این سیاست را میتوان از جنبههای مختلفی بررسی کرد. از یک سو، دولت معتقد بود که تخصیص ارز ترجیحی به واردات کالاهای اساسی، به دلیل تفاوت فاحش نرخ ارز دولتی و آزاد، منجر به فساد و رانتخواری میشد و این رانت به دست مصرفکننده نهایی نمیرسید. از سوی دیگر، پیامد مستقیم این تصمیم، کاهش ارزش واقعی درآمد خانوارها و تشدید تورم بود که باری سنگین بر دوش دهکهای پایین و متوسط جامعه گذاشت. بسیاری از مردم ناچار شدند تا سبد مصرفی خود را کوچکتر کرده و از خرید برخی اقلام که زمانی جزء ضروریات زندگی محسوب میشدند، چشمپوشی کنند.
در نهایت، اگرچه هدف از حذف ارز ترجیحی، اصلاح ساختار اقتصادی و جلوگیری از هدررفت منابع بود، اما پیامدهای آن در کوتاهمدت، به شکل افزایش بیسابقه قیمتها و فشار مضاعف بر معیشت مردم خود را نشان داد. مدیریت این شرایط و کنترل تبعات تورمی ناشی از این تصمیم، از مهمترین چالشهای پیش روی دولت و مردم در دوره کنونی اقتصاد کشور است.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.