دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، طرحی جنجالی را به شرکتهای بزرگ نفتی این کشور ارائه کرده است: بازگشت به ونزوئلا و سرمایهگذاری گسترده در صنعت نفت این کشور، شاید بهعنوان راهی برای جبران خسارت داراییهایی که سالها پیش توسط دولت ونزوئلا مصادره شده بودند.
زمینه تاریخی و مطالبات غرامت
طی دهههای گذشته، شرکتهای نفتی آمریکایی حضور پررنگی در ونزوئلا، کشوری با بزرگترین ذخایر اثبات شده نفتی جهان، داشتند. اما با به قدرت رسیدن هوگو چاوز و تشدید سیاستهای ملیگرایانه در صنعت نفت، بسیاری از داراییهای این شرکتها ملی شده یا مصادره شدند. این اقدام به مطالبات میلیاردی غرامت از سوی شرکتهای آمریکایی منجر شد که هنوز حل و فصل نشده است. ونزوئلا در حال حاضر با بحران اقتصادی عمیق و تحریمهای گسترده آمریکا دست و پنجه نرم میکند و بخش نفت آن که شریان حیاتی اقتصاد است، بهشدت آسیب دیده است.
پیشنهاد ترامپ: سرمایهگذاری در ازای غرامت؟
بر اساس گزارشها، دولت ترامپ به این شرکتها پیشنهاد داده است که به جای انتظار برای دریافت غرامت نقدی یا از طریق داوریهای بینالمللی، با سرمایهگذاری مجدد و عظیم در بخش نفت ونزوئلا، راهی برای بازپسگیری بخشی از ارزش از دست رفته خود پیدا کنند. این پیشنهاد میتواند شامل بازسازی زیرساختهای فرسوده نفتی و افزایش چشمگیر تولید باشد. البته جزئیات دقیق این طرح و چگونگی تضمین منافع شرکتها در شرایط ناپایدار کنونی ونزوئلا هنوز روشن نیست.
ابعاد اقتصادی و سیاسی طرح
این طرح، در صورت تحقق، میتواند ابعاد گستردهای داشته باشد. برای شرکتهای آمریکایی، دسترسی مجدد به ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا وسوسهانگیز است، اما ریسکهای سیاسی و اقتصادی بالایی نیز در پی دارد. برای ونزوئلا، این میتواند به معنای گشایشی در انزوای اقتصادی و ورود سرمایه و تکنولوژی حیاتی برای احیای صنعت نفت باشد، اما در عین حال میتواند به افزایش نفوذ آمریکا در این کشور منجر شود. از نظر سیاسی، این پیشنهاد در بحبوحه فشار حداکثری واشنگتن بر دولت نیکلاس مادورو مطرح شده و میتواند بخشی از یک استراتژی پیچیدهتر برای تغییر موازنه قدرت در کاراکاس باشد.
چالشها و چشمانداز پیشرو
با این حال، اجرای چنین طرحی با چالشهای بزرگی روبهرو است. وجود تحریمهای آمریکا علیه دولت ونزوئلا، عدم ثبات سیاسی و حقوقی در این کشور، و نیاز به تضمینهای محکم برای سرمایهگذاران، موانع اصلی محسوب میشوند. آینده این پیشنهاد بستگی به چگونگی تعامل دولت آمریکا، شرکتهای نفتی و طرفهای مختلف در ونزوئلا خواهد داشت و باید دید آیا غولهای نفتی آمریکا حاضر به پذیرش این ریسک بزرگ خواهند شد یا خیر.