اقتصاد ترکیه شاهد تحولی مهم در سیاستهای پولی خود است. بر اساس بخشنامهای که اخیراً در روزنامه رسمی این کشور منتشر شد، بانک مرکزی جمهوری ترکیه به حمایتهای دولتی که هدفشان تشویق تبدیل حسابهای طلا و ارز خارجی به سپردههای لیر ترکیه (از نوع محافظت شده در برابر نوسانات ارزی – KKM) بود، پایان داد. این تصمیم نشاندهنده گامی دیگر در راستای استراتژی “لیرسازی” بانک مرکزی و کاهش بار مالی ناشی از این طرح است.
مشوقهای KKM: نگاهی به گذشته و هدف
طرح KKM (Kur Korumalı Mevduat) یا همان سپردههای محافظت شده در برابر نوسانات ارزی، در دسامبر ۲۰۲۱ با هدف جلوگیری از “دلاریزه شدن” اقتصاد و تشویق سپردهگذاران به نگهداری داراییهای خود به لیر ترکیه معرفی شد. طبق این طرح، اگر ارزش لیر در برابر ارزهای خارجی کاهش مییافت، دولت یا بانک مرکزی مابهالتفاوت زیان ناشی از نوسان نرخ ارز را به سپردهگذاران پرداخت میکرد. این سیاست توانست تا حدی از خروج سرمایه و تبدیل لیر به ارزهای خارجی جلوگیری کند و به تثبیت موقت بازار ارز کمک کرد.
پایان حمایتهای دولتی و پیامدها
تصمیم جدید بانک مرکزی، به طور خاص به لغو مشوقهای دولتی برای تبدیل حسابهای موجود طلا و ارز خارجی به سپردههای KKM مربوط میشود. این به معنای آن است که دیگر برای انتقال مستقیم داراییها از حسابهای ارزی یا طلایی به KKM، پشتیبانی دولتی وجود نخواهد داشت. این اقدام در راستای تلاشهای گستردهتر بانک مرکزی برای کاهش حجم سپردههای KKM و هدایت سرمایهها به سمت سپردههای عادی لیر ترکیه انجام میشود تا هم شفافیت بازار افزایش یابد و هم بار مالی عظیمی که این طرح بر بودجه دولت و بانک مرکزی تحمیل میکرد، کاهش یابد.
آینده لیر ترکیه و سیاستهای بانک مرکزی
تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که این اقدام، بخشی از یک تغییر جهت وسیعتر در سیاستهای پولی ترکیه است که هدف آن بازگشت به سیاستهای متعارفتر و کاهش وابستگی به ابزارهای غیرمتعارف است. انتظار میرود بانک مرکزی با این رویکرد، اعتماد به لیر ترکیه را تقویت کرده و به ثبات بلندمدت اقتصاد کشور کمک کند. این سیاست میتواند سپردهگذاران را به سمت سپردهگذاری مستقیم به لیر ترکیه بدون نیاز به سازوکارهای حمایتی سوق دهد و به تدریج بازار ارز را به سمت تعادل طبیعیتری هدایت کند.