بازار خودروی ایران در حال تجربه پدیدهای عجیب و نگرانکننده است: افزایش سرسامآور قیمتها، حتی در شرایطی که رکود عمیقی بر معاملات حاکم است. این وضعیت که با دادههای معمول اقتصادی در تضاد است، نگرانیهای جدی را برای خانوارها و فعالان اقتصادی ایجاد کرده است. در حالی که انتظار میرود در بازار راکد، قیمتها یا ثابت بمانند یا کاهش یابند، خودرو در مسیری کاملاً متفاوت حرکت میکند؛ روندی که با درآمد ثابت خانوارها همخوانی ندارد و بازار را در وضعیتی مبهم و پر از تشویش قرار داده است.
رابطه پیچیده دلار و قیمت خودرو: فراتر از واردات
ریشه این پدیده را میتوان تا حدی در نوسانات نرخ ارز، به ویژه نرخ دلار جستجو کرد. همزمان با اوجگیری نرخ دلار، قیمت خودرو نیز بدون در نظر گرفتن حجم معاملات، روند صعودی خود را ادامه داده است. این تاثیر تنها محدود به خودروهای وارداتی نیست؛ بلکه بر خودروهای مونتاژی و حتی تولید داخل نیز اثر میگذارد. بسیاری از قطعات، مواد اولیه و تکنولوژی مورد نیاز برای تولید خودرو در داخل کشور، وابسته به واردات هستند. بنابراین، هرگونه افزایش در نرخ ارز، مستقیماً به افزایش هزینههای تولید و در نهایت قیمت نهایی محصول برای مصرفکننده منجر میشود و این چرخه معیوب، بازار را در تنگنا قرار میدهد.
چرا تقاضا کم، اما قیمتها اوج میگیرند؟ معمای بازار
اینجاست که پارادوکس اصلی نمایان میشود. رکود بازار به معنای کاهش تقاضا و پایین آمدن قدرت خرید مصرفکنندگان است. در شرایط عادی، کاهش تقاضا باید منجر به کاهش قیمتها برای تحریک بازار شود. اما در ایران، خودرو به دلیل نبود گزینههای سرمایهگذاری امن و جذاب دیگر و همچنین پیشبینی تورم فزاینده، به نوعی تبدیل به یک کالای سرمایهای شده است. مردم با پیشبینی کاهش ارزش پول ملی، ترجیح میدهند سرمایههای خود را در داراییهای مادی مانند خودرو حفظ کنند، حتی اگر در کوتاهمدت نیازی به آن نداشته باشند. این نوع تقاضای سرمایهای، در کنار محدودیتهای عرضه (ناشی از تحریمها، مشکلات تولیدی و قوانین واردات)، باعث میشود قیمتها حتی در غیاب تقاضای مصرفی واقعی، همچنان رو به افزایش باشند.
فشار مضاعف بر معیشت خانوارها و آینده بازار
این روند صعودی قیمت خودرو، به خصوص برای خانوارهای با درآمد ثابت، تبعات بسیار سنگینی دارد. قدرت خرید آنها به شدت کاهش یافته و رویای داشتن یک خودروی جدید یا حتی تعویض خودروی فرسوده، بیش از پیش دستنیافتنی به نظر میرسد. این وضعیت نه تنها بر رفاه خانوارها تاثیر میگذارد، بلکه باعث ایجاد نوعی بیاعتمادی و ابهام در کلیت بازار میشود. سرمایهها به جای حرکت به سمت تولید و رونق اقتصادی، به سمت بازارهای غیرمولد سرازیر میشوند که در بلندمدت، به زیان اقتصاد ملی است. این وضعیت ناپایدار، نیازمند تدابیر جدی و کارآمد برای ایجاد ثبات و بازگشت منطق به بازار است.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.