جهان امروز شاهد تحول عمیقی در رویکردهای اقتصادی و صنعتی است. دوران جهانیشدن صرف، جای خود را به عصر “تولید استراتژیک” و تأکید بر برندهای ملی داده است. کشورها در تلاشند تا با اتخاذ سیاستهای حمایتی و چشماندازهای بلندمدت، قدرت تولیدی خود را تقویت کرده و سهم بیشتری از کیک اقتصاد جهانی را به خود اختصاص دهند.
پیشتازان تولید استراتژیک: از واشنگتن تا پکن
ایالات متحده، با نگرانی از آسیبپذیری زنجیرههای تأمین و از دست دادن مشاغل صنعتی، با معرفی «قانون کاهش تورم» (IRA)، شعار “ساخت آمریکا” را احیا کرده است. این قانون با ارائه مشوقهای مالی گسترده، شرکتها را به تولید در خاک آمریکا ترغیب میکند، بهویژه در حوزههای انرژی سبز و فناوریهای پیشرفته. هدف، هم بازیابی اقتدار صنعتی و هم مقابله با تورم است.
در آن سوی جهان، چین مدتهاست که با چشمانداز “ساخت چین ۲۰۲۵”، نه تنها به دنبال افزایش حجم تولید، بلکه به دنبال حرکت به سمت صنایع با ارزش افزوده بالا و دستیابی به سلطه تکنولوژیک در بخشهای کلیدی مانند هوش مصنوعی، روباتیک و بیوتکنولوژی است. این استراتژی، پکن را به رقیبی قدرتمند در عرصه نوآوری جهانی تبدیل کرده است.
اتحادیه اروپا نیز که از وابستگی بیش از حد به واردات در بخشهای حیاتی مانند نیمهرساناها و انرژی درس گرفته، در حال تدوین استراتژیهای مشابهی است. طرحهایی مانند “قانون تراشههای اروپایی” و “برنامه صنعتی توافق سبز” نشاندهنده عزم این بلوک برای تقویت ظرفیتهای تولیدی داخلی و تضمین خودکفایی استراتژیک در برابر شوکهای آینده است.
چشمانداز «ساخت ترکیه ۲۰۳۰»: گامهای آنکارا در مسیر جهانی
در این میان، ترکیه نیز با درک این جریان جهانی، چشمانداز “ساخت ترکیه ۲۰۳۰” را مطرح کرده است. این ابتکار نه تنها به دنبال ارتقاء کیفیت و نوآوری در محصولات ترکیهای است، بلکه میکوشد جایگاه این کشور را در زنجیرههای ارزش جهانی تثبیت کند. هدف نهایی، تبدیل ترکیه به یک قطب تولیدی و صادراتی با محصولات با ارزش افزوده بالا و برندهای قوی در بازارهای بینالمللی است.
این رقابت جهانی برای تقویت ظرفیتهای تولید ملی، نشاندهنده دوران جدیدی است که در آن امنیت اقتصادی و استقلال تکنولوژیک به اولویتهای اصلی کشورها تبدیل شدهاند. «ساخت ترکیه ۲۰۳۰» بخشی از این حرکت بزرگ جهانی است که میتواند آینده صنعتی و اقتصادی این کشور را رقم بزند و جایگاه آن را در نظم نوین جهانی ارتقا دهد.