موسسه آمار ترکیه (TÜİK) اخیراً با انتشار گزارشی دقیق، پرده از سهم قابل توجه شرکتهای بزرگ مقیاس در عرصه تجارت خدمات این کشور در سال ۲۰۲۳ برداشت. این گزارش که توسط منبع معتبر SABAH نیز منعکس شده است، تصویر روشنی از پویاییهای فعلی بخش خدمات ترکیه ارائه میدهد و بر نقش محوری بازیگران اقتصادی قدرتمند تأکید میکند.
تسلط بیچون و چرای شرکتهای بزرگ در صادرات خدمات
بر اساس دادههای ارائهشده توسط TÜİK، ۶۲.۳ درصد از کل صادرات خدمات ترکیه در سال ۲۰۲۳ توسط شرکتهای بزرگ مقیاس انجام شده است. این آمار، گویای آن است که عمده ظرفیت و توانمندی ترکیه در ارائه خدمات به بازارهای جهانی، در اختیار مجموعههای اقتصادی با ساختارهای گسترده، منابع مالی و انسانی فراوان و تواناییهای لجستیکی پیچیده قرار دارد. این شرکتها معمولاً در حوزههایی نظیر گردشگری، حملونقل بینالمللی، خدمات مالی پیشرفته، فناوری اطلاعات، و مهندسی که نیازمند سرمایهگذاریهای کلان، تخصص بالا و شبکههای ارتباطی گسترده بینالمللی هستند، فعالیت میکنند. این تمرکز، نشاندهنده قدرت رقابتی و قابلیت مقیاسپذیری بالای این غولهای اقتصادی در بازارهای جهانی است.
نقش پررنگ در واردات خدمات
در سوی دیگر ترازوی تجارت خدمات، شرکتهای بزرگ نیز در بخش واردات خدمات نقش کلیدی ایفا میکنند. طبق گزارش TÜİK، ۵۴.۵ درصد از واردات خدمات ترکیه در همین دوره زمانی به این شرکتها اختصاص داشته است. این سهم قابل توجه میتواند دلایل متعددی داشته باشد؛ از جمله نیاز صنایع بزرگ به خدمات تخصصی و فناوریهای پیشرفته خارجی که ممکن است در داخل کشور به اندازه کافی در دسترس نباشند یا کیفیت مطلوب را نداشته باشند. واردات خدمات در این بخش میتواند شامل لیسانسها، حق امتیازهای نرمافزاری، مشاوره مدیریتی بینالمللی، خدمات R&D (تحقیق و توسعه) و سایر موارد باشد که برای ارتقاء بهرهوری و نوآوری در شرکتهای بزرگ حیاتی هستند.
پیامدهای این تمرکز برای اقتصاد ترکیه
این تسلط دوگانه شرکتهای بزرگ بر صادرات و واردات خدمات، ابعاد مختلفی برای اقتصاد ترکیه دارد. از یک سو، نشاندهنده قدرت و ظرفیت بالای این غولهای اقتصادی در رقابتهای بینالمللی است و میتواند به افزایش درآمدهای ارزی و رشد اقتصادی کمک کند. از سوی دیگر، این تمرکز میتواند چالشهایی را برای شرکتهای کوچک و متوسط (SMEs) ایجاد کند و ضرورت سیاستگذاریهایی را برجسته سازد که فرصتهای بیشتری برای مشارکت این شرکتها در زنجیرههای ارزش جهانی فراهم آورد. توسعه استراتژیهایی برای تقویت رقابتپذیری SMEها و تنوعبخشی به بازیگران عرصه تجارت خدمات، میتواند به پایداری بیشتر و توزیع عادلانهتر منافع اقتصادی در این بخش کمک کند.
در مجموع، گزارش TÜİK تصویر واضحی از یک اقتصاد خدمات ترسیم میکند که در آن، شرکتهای بزرگ نه تنها محرک اصلی صادرات هستند، بلکه سهم عمدهای از واردات را نیز به خود اختصاص دادهاند. درک این پویاییها برای برنامهریزیهای آتی در جهت توسعه پایدار و متوازن بخش خدمات در ترکیه، حیاتی خواهد بود.