بازارهای جهانی فلزات گرانبها شاهد یک دگرگونی تاریخی بودهاند؛ اونس طلا در آستانه پایان سال ۲۰۲۵ با جهشی خیرهکننده به رکورد بیسابقه ۴۳۹۱ دلار رسید و نقره نیز همگام با آن، اوجهای تاریخی جدیدی را تجربه کرد. این صعود چشمگیر نه تنها توجه سرمایهگذاران، بلکه نگاه تحلیلگران اقتصادی را نیز به خود جلب کرده است.
دلایل این جهش بیسابقه
عوامل متعددی در این خیزش قیمتی نقش داشتهاند. افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در نقاط مختلف جهان، به عنوان یک عامل سنتی محرک برای داراییهای امن نظیر طلا، اصلیترین دلیل محسوب میشود. در شرایط عدم قطعیت و بحرانهای سیاسی، سرمایهگذاران به سمت طلا هجوم میآورند تا ارزش داراییهای خود را حفظ کنند. علاوه بر این، ضعف فزاینده دلار آمریکا در برابر سبدی از ارزهای جهانی، خرید طلا و نقره را برای دارندگان سایر ارزها مقرونبهصرفهتر کرده و تقاضا را افزایش داده است. نکته حائز اهمیت دیگر، انتظارات فزاینده برای کاهش نرخ بهره توسط بانکهای مرکزی بزرگ جهان است. با کاهش نرخ بهره، هزینه فرصت نگهداری داراییهای بدون بازدهی مانند طلا کاهش مییابد و جذابیت آن برای سرمایهگذاران بیشتر میشود.
پیامدهای این تحول برای اقتصاد ایران
جهش بیسابقه قیمت جهانی طلا و نقره، پیامدهای قابل توجهی برای اقتصاد ایران، مردم و بازار ارز خواهد داشت. در درجه اول، این افزایش قیمت جهانی میتواند فشارهای تورمی داخلی را تشدید کند. با گرانتر شدن طلا در بازارهای جهانی، قیمت آن در داخل کشور نیز با در نظر گرفتن نرخ ارز، افزایش مییابد که خود به انتظارات تورمی دامن میزند. برای مردم عادی، این به معنای کاهش قدرت خرید و سختتر شدن حفظ ارزش داراییها است. بسیاری از ایرانیان به طلا و ارز به عنوان پناهگاهی در برابر تورم و نوسانات اقتصادی نگاه میکنند. اما با افزایش قیمتها، ورود به این بازار برای اقشار کمدرآمد دشوارتر میشود.
در بازار ارز نیز، این تحولات میتواند منجر به افزایش تقاضا برای ارزهای خارجی و طلا به عنوان داراییهای امن شود. در شرایطی که جذابیت طلا و نقره در سطح جهانی افزایش یافته است، میل به تبدیل ریال به این داراییها تشدید میشود که میتواند بر نرخ ارز داخلی فشار وارد کرده و آن را به سمت بالا سوق دهد. این موضوع، مدیریت بازار ارز و سیاستهای پولی بانک مرکزی را با چالشهای جدیتری مواجه خواهد ساخت و لزوم اتخاذ رویکردهای هوشمندانهتر برای مهار تورم و ثباتبخشی به اقتصاد را بیش از پیش نمایان میکند.
در مجموع، در حالی که سرمایهگذاران جهانی از رشد خیرهکننده فلزات گرانبها سود میبرند، برای اقتصاد ایران این تحول بیشتر با چالشهایی در زمینه مهار تورم، ثباتبخشی به بازار ارز و حفظ قدرت خرید مردم همراه خواهد بود. رصد دقیق تحولات جهانی و واکنشهای سیاستی مناسب، از اهمیت بالایی برخوردار است.