اقتصاد ایران همواره شاهد تحولات و تصمیمگیریهای کلانی بوده که هر یک به نوبه خود، تأثیرات مستقیمی بر معیشت خانوارها گذاشتهاند. یکی از مهمترین این تصمیمات در سالهای اخیر، حذف ارز ترجیحی از کالاهای اساسی بود که با هدف اصلاحات اقتصادی و جلوگیری از رانت و فساد صورت گرفت. اما این اقدام، هرچند با نیات خیرخواهانه، بلافاصله منجر به موجی از افزایش قیمتها شد که به وضوح بر سفرههای مردم سنگینی کرد.
پیش از این، دولت برای کنترل قیمت برخی اقلام ضروری و تضمین دسترسی اقشار مختلف جامعه به آنها، اقدام به تخصیص ارز با نرخ دولتی (ارز ترجیحی) به واردکنندگان این کالاها میکرد. این سیاست باعث میشد تا مواد اولیه یا کالاهای نهایی با قیمتی بسیار پایینتر از نرخ بازار آزاد به دست مصرفکننده برسند. حذف این یارانه پنهان، به معنای واقعی کردن قیمتها بود؛ یعنی واردکنندگان باید ارز مورد نیاز خود را با نرخ نیمایی یا آزاد تأمین میکردند که به مراتب گرانتر بود و این افزایش هزینه مستقیماً به قیمت نهایی کالا منتقل شد.
بررسیها و گزارشهای میدانی نشان میدهد که پس از لغو این سیاست حمایتی، سه قلم کالای اساسی، یعنی روغن، تخممرغ و گوشت قرمز، بیشترین میزان جهش قیمت را تجربه کردهاند. این اقلام که جزء جداییناپذیر سبد غذایی اکثر خانوادههای ایرانی هستند، با افزایش چشمگیر قیمت، قدرت خرید خانوارها را به شدت کاهش دادند. برای مثال، روغن که در پخت و پز روزانه کاربرد فراوان دارد، با حذف ارز ترجیحی مواد اولیه وارداتیاش، شاهد صعودی سرسامآور در بهای خود بود. تخممرغ و گوشت قرمز نیز به دلیل وابستگی بخش قابل توجهی از نهادههای تولیدشان به ارز وارداتی، از این قاعده مستثنی نبودند و افزایش قیمت آنها، پروتئین را بیش از پیش از دسترس برخی اقشار دور کرد.
تأثیر این تصمیم تنها به همین چند قلم محدود نشد؛ بلکه به صورت دومینووار بر سایر کالاها و خدمات نیز سرایت کرد و به تشدید تورم عمومی دامن زد. هزینههای زندگی برای خانوادهها، به ویژه آنهایی که درآمد ثابت دارند یا جزو دهکهای پایین جامعه محسوب میشوند، به شکل بیسابقهای بالا رفت. بسیاری از خانوارها مجبور به تغییر الگوهای مصرفی خود شدند، از حجم خرید کالاهای اساسی کاستند یا به دنبال جایگزینهای ارزانتر و با کیفیت پایینتر گشتند تا بتوانند تعادل بین درآمد و هزینههایشان را حفظ کنند.
در نهایت، اگرچه هدف اصلی از حذف ارز ترجیحی، اصلاح ساختارهای اقتصادی و مبارزه با فساد بود، اما پیامد فوری آن، افزایش بار مالی بر دوش آحاد جامعه بود. این موضوع، نیاز به حمایتهای هدفمندتر و همهجانبه دولت از اقشار آسیبپذیر را بیش از پیش آشکار ساخت تا از تشدید نابرابریهای اقتصادی و فشار مضاعف بر معیشت مردم جلوگیری شود. در چنین فضایی، مدیریت منابع مالی و اقتصادی در سطح خرد و کلان از اهمیت حیاتی برخوردار است.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.