یکی از مهمترین تصمیمات اقتصادی اخیر دولت که به صورت مستقیم بر معیشت و سفره خانوارها اثر گذاشت، حذف ارز ترجیحی یا همان ارز ۴۲۰۰ تومانی برای واردات کالاهای اساسی بود. این سیاست که با هدف اصلاح ساختار اقتصادی و جلوگیری از رانتخواری اجرا شد، بلافاصله پس از اجرا، منجر به موجی از افزایش قیمتها در بازار مصرفکننده گردید. سوال اصلی اینجاست که این تغییر، دقیقاً چقدر هزینه روی دست مردم گذاشت و کدام اقلام بیشترین جهش قیمتی را تجربه کردند؟
بر اساس گزارشها و تحلیلهای مختلف، از جمله آنچه فرارو نیز به آن اشاره کرده است، روغن، تخممرغ و گوشت قرمز در صدر فهرست کالاهایی قرار دارند که پس از حذف ارز ترجیحی، بیشترین افزایش قیمت را تجربه کردهاند. این اقلام که جزء جداییناپذیر سبد غذایی خانوار ایرانی محسوب میشوند، با گران شدن ناگهانی خود، فشار مضاعفی را بر اقشار مختلف جامعه، بهویژه دهکهای پایین درآمدی وارد آوردهاند.
نقش ارز ترجیحی و حذف آن در اقتصاد خانوار
ارز ترجیحی با نرخی پایینتر از بازار آزاد به واردکنندگان کالاهای اساسی و دارو اختصاص مییافت تا قیمت این اقلام در بازار مصرف کنترل شده و فشار کمتری به مردم وارد شود. با این حال، منتقدان این سیاست معتقد بودند که این یارانه پنهان، به دلیل ایجاد رانت و فساد در زنجیره توزیع، عملاً به دست مصرفکننده نهایی نمیرسید و تنها سود عدهای خاص را تضمین میکرد. با حذف این ارز، دولت به دنبال شفافسازی اقتصادی و هدایت یارانهها به سمت تولیدکنندگان و مصرفکنندگان واقعی بود، اما در عمل، این تصمیم با حذف حمایت از نرخ واردات، مستقیماً منجر به افزایش قیمت تمام شده کالاهای وارداتی و در نتیجه گرانی مصرفی شد.
تاثیر مستقیم بر قدرت خرید مردم
افزایش چشمگیر قیمت اقلامی نظیر روغن که در پخت و پز روزانه کاربرد فراوان دارد، تخممرغ به عنوان یک منبع پروتئینی ارزان و در دسترس، و گوشت قرمز به عنوان یکی از مهمترین منابع پروتئین، به معنای کاهش شدید قدرت خرید خانوارهاست. بسیاری از خانوادهها مجبور شدهاند تا سبد خرید خود را کوچکتر کرده، مصرف این اقلام را کاهش دهند و یا به سمت جایگزینهای ارزانتر و گاهاً با کیفیت پایینتر روی آورند. این وضعیت نه تنها به لحاظ اقتصادی، بلکه از جنبه سلامت تغذیه جامعه نیز میتواند تبعات منفی در پی داشته باشد.
در واقع، بار مالی ناشی از حذف ارز ترجیحی، به جای اینکه به سمت حمایتهای هدفمند معطوف شود، مستقیماً بر دوش مصرفکننده نهایی قرار گرفته است. در نتیجه، تورم فزاینده و کاهش قدرت خرید، به چالشی جدی برای بقای اقتصادی میلیونها خانواده تبدیل شده است. این شرایط، ضرورت مدیریت صحیح منابع و داراییها را بیش از پیش آشکار میسازد.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.