تصمیم به حذف ارز ترجیحی، که در ابتدا با هدف اصلاح ساختارهای اقتصادی و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی اتخاذ شد، اکنون به وضوح ردپای خود را بر زندگی روزمره و معیشت خانوارهای ایرانی نشان داده است. این تغییر بنیادین در سیاستهای اقتصادی، اگرچه در نگاه کلان ممکن است دلایل موجهی داشته باشد، اما در مقیاس خرد و در سبد خرید مردم، به یک بار سنگین تبدیل شده است. سوال اصلی اینجاست که این سیاست، چقدر خرج روی دست خانوارها گذاشته و کدام اقلام بیشترین سهم را در این افزایش هزینهها داشتهاند؟
بر اساس گزارشهایی که از سوی منابع معتبر خبری نظیر فرارو منتشر شده است، اقلام اساسی مانند روغن، تخممرغ و گوشت قرمز در صدر فهرست کالاهایی قرار دارند که پس از حذف ارز ترجیحی، بیشترین جهش قیمتی را تجربه کردهاند. این سه قلم، از مهمترین و پرمصرفترین مواد غذایی در سبد مصرفی خانوارها محسوب میشوند و افزایش قیمت آنها، به صورت مستقیم بر کیفیت تغذیه و سلامت عمومی جامعه تأثیرگذار است. روغن، به عنوان یک ماده اولیه در طبخ بسیاری از غذاها، و گوشت قرمز و تخممرغ به عنوان منابع اصلی پروتئین، نقش حیاتی در تأمین نیازهای غذایی ایفا میکنند. حذف حمایتهای ارزی از واردات مواد اولیه این کالاها یا حتی خود این محصولات، به معنای ورود آنها با نرخ ارز آزاد به بازار است که نتیجهای جز افزایش سرسامآور قیمتها ندارد.
این افزایش قیمتها تنها به چند قلم محدود نمیشود و موج آن به تدریج به سایر اقلام خوراکی و حتی غیرخوراکی نیز رسیده است. کاهش قدرت خرید مردم، به خصوص اقشار کمدرآمد و حقوقبگیر، بیش از پیش آشکار شده و بسیاری از خانوادهها را مجبور به کوچکتر کردن سفرههای خود یا حذف برخی اقلام از سبد مصرفیشان کرده است. برای مثال، مصرف گوشت قرمز که پیش از این نیز برای برخی از خانوارها کالایی لوکس محسوب میشد، اکنون بیش از گذشته از دسترس خارج شده است. همین وضعیت برای روغن و تخممرغ نیز صادق است و خانوادهها برای تأمین حداقل نیازهای خود، با چالشهای جدی روبرو هستند.
تحقیقات و آمارهای اقتصادی نشان میدهد که این شوک قیمتی، بار مالی قابل توجهی را بر دوش خانوارها تحمیل کرده است. در بسیاری از موارد، درصد افزایش قیمت این اقلام به مراتب بیشتر از رشد درآمدها بوده است که منجر به کاهش جدی رفاه خانوارها شده است. این وضعیت، علاوه بر فشار اقتصادی، تبعات اجتماعی و روانی نیز به همراه دارد و میتواند سطح امید به زندگی و رضایت عمومی را کاهش دهد. اگرچه سیاستگذاران معتقدند حذف ارز ترجیحی در بلندمدت به شفافیت اقتصادی و جلوگیری از رانت کمک میکند، اما هزینههای کوتاهمدت آن بر زندگی مردم، غیرقابل انکار است.
در چنین شرایطی، مدیریت هزینهها و تلاش برای حفظ ارزش داراییها از اهمیت ویژهای برخوردار است. آگاهی از نوسانات بازار و اتخاذ تصمیمات هوشمندانه مالی میتواند تا حدودی به خانوادهها در گذر از این دوران کمک کند.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.