وین، اتریش – در پی تشدید تنشها و حملات اخیر در منطقه خاورمیانه، آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) با انتشار بیانیهای، خواستار خویشتنداری فوری از سوی طرفین درگیر شد. این نهاد نظارتی هستهای جهانی اعلام کرد که تاکنون هیچ شواهدی دال بر تأثیر رادیولوژیکی ناشی از این درگیریها، از جمله حملات نسبت داده شده به آمریکا و اسرائیل علیه ایران، مشاهده نشده است.
در حالی که این خبر میتواند تا حدودی از نگرانیهای فوری بکاهد، آژانس همزمان با تأیید عدم وجود اثرات رادیولوژیکی، بر خطرات فزاینده برای امنیت هستهای منطقه تأکید کرد. این وضعیت، که از زمان حملات اخیر و پاسخهای متقابل میان ایران و اسرائیل شکل گرفته، جامعه بینالمللی را به شدت نگران ساخته است. هرگونه آسیب احتمالی به تأسیسات هستهای میتواند عواقب فاجعهباری برای محیط زیست، سلامت عمومی و ثبات منطقهای و جهانی به دنبال داشته باشد.
مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی یادآور شدند که وظیفه اصلی این سازمان، نظارت بر فعالیتهای هستهای کشورها و اطمینان از صلحآمیز بودن آنهاست. در شرایط بحرانی، حفاظت از تأسیسات هستهای و جلوگیری از هرگونه حادثه رادیولوژیکی در اولویت قرار میگیرد. عدم وجود شواهد رادیولوژیکی تاکنون، نشاندهنده آن است که تأسیسات هستهای از آسیب مستقیم در امان ماندهاند، اما این وضعیت شکننده است و نیازمند هوشیاری و خویشتنداری حداکثری است.
این فراخوان آژانس، نه تنها یک هشدار امنیتی است بلکه تلنگری بر ابعاد اقتصادی و ژئوپلیتیکی این بحران محسوب میشود. یک حادثه هستهای در منطقه میتواند بازارهای جهانی انرژی را مختل کند، سرمایهگذاریها را به خطر اندازد و پیامدهای طولانیمدتی برای اقتصادهای منطقه و فراتر از آن داشته باشد. آژانس بینالمللی انرژی اتمی از تمامی بازیگران خواست تا به قوانین بینالمللی احترام بگذارند و از اقدامات تحریکآمیز که میتواند به تشدید بحران و افزایش ریسک هستهای منجر شود، خودداری کنند.
جامعه جهانی اکنون با چالش حفظ صلح و امنیت در منطقهای روبروست که دارای تأسیسات هستهای متعددی است. خویشتنداری و دیپلماسی، تنها راه پیشگیری از فاجعهای است که میتواند ابعاد آن از مرزهای منطقه نیز فراتر رود و امنیت هستهای جهانی را به خطر اندازد.