در حالی که اقتصاد ایران روزهای پرنوسانی را پشت سر میگذارد و نرخ دلار با سرعتی باورنکردنی و جهشی بیسابقه طی کمتر از ۱۰ روز، مرزهای قیمتی جدیدی را فتح میکند، اظهارات اخیر رئیس کل بانک مرکزی، «عبدالناصر همتی»، واکنشهای متفاوتی را برانگیخته است. آقای همتی در اوج نگرانیهای عمومی از تداوم روند صعودی نرخ ارز، این اتفاق را «طبیعی» توصیف کرده و به نوعی مهر تأییدی بر این وضعیت زده است.
روند “طبیعی” یا رهاسازی بازار؟
بیان واژه “طبیعی” برای روندی که در هر ساعت نرخ دلار را دستخوش تغییر و افزایش میکند و ثبات اقتصادی را برهم میزند، برای بسیاری از کارشناسان و عموم مردم سوالبرانگیز است. بانک مرکزی، به عنوان نهاد متولی حفظ ارزش پول ملی و ثبات بازار ارز، وظیفهای خطیر در مدیریت و کنترل نوسانات دارد. اما چنین اظهارنظری، این شائبه را ایجاد میکند که یا بانک مرکزی از ابزارهای لازم برای مهار این روند برخوردار نیست، یا نیت و ارادهای برای ورود جدی به بازار و ایفای نقش تنظیمگر خود ندارد.
افزایش ساعتی نرخ دلار نه تنها بر قدرت خرید مردم تاثیر مستقیم میگذارد، بلکه برنامهریزیهای اقتصادی کسبوکارها را مختل کرده و فضای پیشبینیپذیری را از بین میبرد. در چنین شرایطی، انتظار میرود که سکانداران پولی کشور با تدابیر قاطع و شفاف، به آرامش بازار کمک کنند، نه اینکه با جملاتی کلیشهای، روند پرشتاب افزایش قیمتها را “طبیعی” جلوه دهند. منبع این خبر که خبرگزاری تابناک بود نیز، بر این تناقضات صحه میگذارد.
بانک مرکزی در جایگاه مسئولیتپذیری
سوال اینجاست که چرا بانک مرکزی در قبال این جهشهای قیمتی، رویکردی منفعلانه در پیش گرفته است؟ آیا شرایط اقتصادی کشور به سمتی رفته که حتی مقامات بانک مرکزی نیز توانایی یا ارادهای برای کنترل بازار ندارند؟ فلسفه وجودی بانک مرکزی، مقابله با نوسانات شدید و حفظ ارزش پول ملی است. وقتی این وظیفه اصلی به چالش کشیده میشود و با واکنشهایی مانند “طبیعی بودن روند” همراه میگردد، عملاً اعتماد عمومی به توانایی این نهاد در مدیریت بحران کاهش مییابد.
تداوم این وضعیت میتواند تبعات جبرانناپذیری برای اقتصاد ایران داشته باشد؛ از تشدید تورم و کاهش بیشتر قدرت خرید مردم گرفته تا فرار سرمایه و عدم اطمینان در فضای کسبوکار. دولت و بانک مرکزی باید با شفافیت بیشتری در مورد دلایل اصلی این جهشها و برنامههای عملیاتی خود برای مهار آن سخن بگویند. نادیده گرفتن واقعیتهای بازار یا توجیه آنها با کلماتی مبهم، راه حل نیست و تنها بر پیچیدگی اوضاع میافزاید.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.