اقتصاد ترکیه در آستانه تحولی سبز قرار گرفته است. با هدف کاهش چشمگیر انتشار گازهای گلخانهای و مبارزه مؤثر با تغییرات اقلیمی، مطالعات قانونی برای راهاندازی سیستم تجارت انتشار (ETS) در این کشور به پایان رسیده و فاز آزمایشی آن رسماً آغاز شده است. این گامی بلند به سوی اقتصادی پایدارتر است که در آن آلودگی هوا دیگر هزینهای پنهان نخواهد داشت و آلایندگان باید بهای بیشتری بپردازند.
سیستم تجارت انتشار (ETS) چیست؟
سیستم تجارت انتشار که به نام «کلاهک و تجارت» (Cap-and-Trade) نیز شناخته میشود، یک ابزار اقتصادی قدرتمند برای کنترل آلودگی است. در این سیستم، سقفی برای کل میزان انتشار گازهای گلخانهای توسط صنایع تعیین میشود و سپس سهمیههای انتشار به شرکتها اختصاص مییابد. شرکتهایی که کمتر از سهمیه خود آلایندگی میکنند، میتوانند مازاد سهمیههای خود را به شرکتهای دیگر که بیش از حد مجاز انتشار دارند، بفروشند. این مکانیزم، انگیزهای قوی برای شرکتها ایجاد میکند تا با سرمایهگذاری در فناوریهای پاکتر و بهبود فرآیندهای تولیدی خود، انتشار آلایندهها را کاهش دهند.
چرا ترکیه به ETS روی میآورد؟
ترکیه، به عنوان یکی از اقتصادهای بزرگ منطقه و عضو توافقنامه پاریس، تعهدات بینالمللی خود را در زمینه کاهش انتشار گازهای گلخانهای جدی گرفته است. راهاندازی ETS نه تنها به ترکیه کمک میکند تا به اهداف ملی و بینالمللی خود در زمینه کاهش انتشار دست یابد، بلکه بستری برای نوآوریهای سبز و جذب سرمایهگذاری در بخش انرژیهای تجدیدپذیر و فناوریهای کمکربن فراهم میآورد. این اقدام میتواند جایگاه ترکیه را در اقتصاد جهانی سبز تقویت کند و آن را در مسیر توسعه پایدار قرار دهد.
پیامدهای اقتصادی و زیستمحیطی
پیادهسازی این سیستم پیامدهای گستردهای برای صنایع مختلف خواهد داشت. شرکتهای آلاینده ناچار به پرداخت هزینههای اضافی برای هر تن انتشار گاز گلخانهای خواهند بود که میتواند سودآوری آنها را تحتالشعاع قرار دهد، مگر آنکه اقدام به کاهش انتشار کنند. در مقابل، شرکتهایی که از ابتدا رویکرد پایدارتری داشتهاند یا قادر به نوآوری سریع باشند، از این فرصت برای کسب درآمد از طریق فروش سهمیهها بهرهمند خواهند شد. این چرخه، فشار مثبتی برای گذار به سمت تولید پاکتر و مسئولانهتر ایجاد میکند و در بلندمدت منجر به هوای پاکتر و محیط زیستی سالمتر خواهد شد.
آغاز فاز آزمایشی ETS در ترکیه، نقطهی عطفی در مسیر توسعه پایدار این کشور است. این سیستم نه تنها ابزاری برای مقابله با تغییرات اقلیمی است، بلکه محرکی برای تحول ساختاری در اقتصاد ترکیه به سمت یک مدل سبز و کمکربن خواهد بود؛ آیندهای که در آن، مسئولیتپذیری زیستمحیطی پاداش دارد و آلودگی هوا دیگر هزینهای رایگان نخواهد بود.