در پی تشدید تنشها در منطقه خاورمیانه، تنگه استراتژیک هرمز، که رگ حیاتی تجارت جهانی نفت و گاز محسوب میشود، شاهد توقف یا کاهش چشمگیر عبور و مرور کشتیها، به ویژه نفتکشها، شده است. این وضعیت ناگزیر، ناوگان عظیم تجاری و حمل و نقل دریایی جهان را وادار کرده تا برای حفظ ایمنی و تضمین تداوم فعالیتها، به سمت مسیرهای جایگزین و به مراتب طولانیتر حرکت کند.
تغییر مسیر به سوی دماغه امید نیک و پیامدهای آن
عمده کشتیهای حامل کالا و انرژی، اکنون مسیر سنتی و کوتاه تنگه هرمز را رها کرده و به سمت “دماغه امید نیک” در جنوب آفریقا روانه شدهاند. این تغییر مسیر، به معنای پیمودن هزاران کیلومتر مسافت بیشتر است که به طور مستقیم بر زمان حمل و نقل و هزینههای عملیاتی تأثیر میگذارد.
تحلیلگران اقتصادی هشدار میدهند که این تغییر مسیر اجباری، هزینههای سوخت، بیمه دریایی و حقوق خدمه را به طرز چشمگیری افزایش داده و احتمالاً آن را تا چند برابر وضع عادی بالا خواهد برد. یک سفر طولانیتر نه تنها به سوخت بیشتری نیاز دارد، بلکه زمان تحویل کالا را نیز به تأخیر میاندازد که خود میتواند تبعات اقتصادی گستردهای داشته باشد. شرکتهای کشتیرانی مجبور به صرف هزینههای اضافی برای کارکنان و نگهداری کشتیها در سفرهای طولانیتر هستند.
افزایش قیمتها و اختلال در زنجیره تأمین جهانی
نتیجه نهایی این افزایش هزینهها، انتقال بار مالی به مصرفکنندگان نهایی خواهد بود. پیشبینی میشود که قیمت کالاها، به ویژه نفت، گاز و سایر کالاهای اساسی که از طریق دریا منتقل میشوند، در بازارهای جهانی افزایش یابد. این وضعیت میتواند به تشدید فشارهای تورمی در اقتصادهای مختلف جهان منجر شود.
علاوه بر افزایش قیمتها، تغییر مسیر و طولانیتر شدن زمان حمل و نقل، باعث اختلال در زنجیرههای تأمین جهانی نیز خواهد شد. این امر میتواند روند تولید و توزیع کالاها را کند کرده و عدم قطعیتهای بیشتری را به اقتصاد جهانی تحمیل کند. در شرایطی که جهان با چالشهای اقتصادی متعددی دست و پنجه نرم میکند، بحران هرمز و تغییر مسیرهای تجاری، بار سنگین دیگری را بر دوش اقتصاد جهانی و جیب مصرفکنندگان خواهد گذاشت.