بازار آزاد خودرو در سال جاری یکی از پرتنشترین دورههای خود را پشت سر گذاشت؛ دورهای که افزایش نرخها به یک روند پایدار و بیسابقه تبدیل شده و نرخ رشد آن، با اختلافی فاحش، تقریبا تمام بازارهای موازی دیگر را پشت سر گذاشت. این پدیده، نه تنها کارشناسان اقتصادی را شگفتزده کرده، بلکه سوالات بسیاری را در ذهن عموم مردم پدید آورده است: چگونه خودرو، کالایی مصرفی، توانست چنین رالی قیمتی را تجربه کند و حتی از شاخصهایی چون نرخ دلار و تورم عمومی نیز پیشی بگیرد؟
برای درک این پدیده، باید به عوامل متعددی نگاه کرد. در وهله اول، عرضه و تقاضا نقش کلیدی ایفا میکنند. کاهش شدید تولید داخلی، چه به دلیل تحریمها و مشکلات تامین قطعات و چه به دلیل سیاستهای داخلی، در کنار ممنوعیت واردات خودرو، بازار را با کمبود جدی مواجه کرده است. از سوی دیگر، تقاضا نه تنها برای مصرف، بلکه به عنوان یک کالای سرمایهای نیز افزایش یافته است. در فضایی که بیثباتی اقتصادی و تورم فزاینده، ارزش پول ملی را به سرعت کاهش میدهد، بسیاری از مردم به دنبال پناهگاهی برای حفظ ارزش داراییهای خود هستند و خودرو، به دلیل ملموس بودن و نقدشوندگی نسبی، به انتخابی محبوب تبدیل شده است.
تفاوت اصلی عملکرد بازار خودرو با سایر بازارها، به ویژه دلار و تورم، در «شتاب رشد» آن نهفته است. در حالی که نرخ دلار و تورم عمومی نیز روندی صعودی داشتهاند، رشد قیمت خودرو اغلب با جهشهای ناگهانی و غیرمنطقی همراه بوده است. این جهشها، گاهی متاثر از پیشبینیها یا شایعات مربوط به افزایش نرخ دلار، و گاهی نیز صرفاً ناشی از یک نوع «جنون خرید» و ترس از دست دادن فرصت (FOMO) در میان خریداران و سرمایهگذاران خرد بوده است. در واقع، خودرو به عنوان یک “دارایی ضد تورمی” تلقی شده که قادر است با سرعتی فراتر از کاهش ارزش پول، خود را گرانتر کند و این ذهنیت، چرخهای از افزایش قیمت را تغذیه کرده است.
محدودیتهای دستوری قیمتگذاری، عدم شفافیت و سوداگری نیز بر این آتش دامن زدهاند. این عوامل، در کنار فقدان بسترهای سرمایهگذاری امن و جذاب دیگر، خودرو را از یک وسیله نقلیه به ابزاری برای حفظ ارزش سرمایه، یا حتی سفتهبازی، تبدیل کرده است. نتیجه این روند، کاهش قدرت خرید اکثریت جامعه برای تهیه خودروی شخصی و تشدید نلاقی طبقاتی است. این وضعیت نشان میدهد که چگونه بیثباتیهای کلان اقتصادی میتوانند بازارهای خاصی را تا این حد از کنترل خارج کنند و بر زندگی روزمره مردم تاثیر بگذارند.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.