در تحولی مهم که میتواند به بحثهای گستردهای در خصوص سیاستهای ارزی کشور دامن بزند، عبدالناصر همتی، رئیس کل اسبق بانک مرکزی، اخیراً اظهارنظری صریح و قاطع درباره نقش این نهاد در تعیین نرخ ارز مطرح کرده است. بر اساس خبری که در «اقتصاد آنلاین» منتشر شده است، همتی تأکید کرده که مسئولیت نرخگذاری ارز نباید بر عهده بانک مرکزی باشد. این سخنان، با توجه به پیشینه و تجربه گسترده ایشان در رأس سیاستگذاری پولی و ارزی کشور، از اهمیت ویژهای برخوردار است و میتواند چراغ راهی برای بازنگری در رویکردهای موجود باشد.
همتی معتقد است که بانک مرکزی، با توجه به وظایف اصلی خود در حفظ ثبات پولی و کنترل تورم، باید بیشتر بر مدیریت و نظارت بر بازار ارز تمرکز کند تا اینکه مستقیماً اقدام به نرخگذاری نماید. از دیدگاه او، تلاش برای تثبیت یا تعیین دستوری نرخ ارز، غالباً منجر به شکلگیری نرخهای متعدد، ایجاد رانت، و از بین رفتن شفافیت در بازار میشود. چنین سیاستی نه تنها کارایی بازار را کاهش میدهد، بلکه میتواند به فرار سرمایه و عدم اطمینان در فعالان اقتصادی دامن بزند و اقتصاد را با چالشهای جدیتری مواجه سازد.
تجربیات سالیان اخیر در اقتصاد ایران نیز گواه روشنی بر این مدعاست. مداخلات مکرر بانک مرکزی در بازار ارز برای کنترل نرخها، بارها نتوانسته به ثبات بلندمدت منجر شود و در بسیاری از مواقع، تنها موجب سرکوب مقطعی قیمتها شده که با فشار مضاعف بر ذخایر ارزی کشور همراه بوده است. این سیاستها اغلب منجر به ایجاد شکاف عمیق میان نرخهای رسمی و آزاد شده و شرایط را برای سوداگری و سوءاستفادههای مالی فراهم آورده است، در حالی که هدف اصلی باید دستیابی به نرخ ارزی باشد که منعکسکننده واقعیات اقتصادی و عرضه و تقاضای بنیادین در بازار باشد.
اگر پیشنهاد همتی عملی شود، بازار ارز میتواند به سمت شفافیت و کارایی بیشتر حرکت کند. در یک بازار آزادتر، نرخ ارز بیشتر تحت تأثیر نیروهای عرضه و تقاضا، شاخصهای کلان اقتصادی و انتظارات قرار میگیرد. این رویکرد، در عین حال که ممکن است در کوتاهمدت با نوساناتی همراه باشد، در بلندمدت میتواند به کشف قیمت واقعی ارز و تخصیص بهینهتر منابع کمک کند. البته، لازمه چنین تغییری، وجود یک چارچوب نظارتی قوی و سازوکارهای شفاف برای مدیریت ریسک و جلوگیری از دستکاری بازار است تا از هرگونه تلاطم شدید و غیرضروری جلوگیری به عمل آید.
بحث پیرامون نقش بانک مرکزی در نرخگذاری ارز، موضوعی است که همواره در محافل اقتصادی کشور مطرح بوده و دیدگاههای متفاوتی درباره آن وجود دارد. اظهارات اخیر همتی بار دیگر این پرسش کلیدی را مطرح میکند که آیا زمان آن فرا نرسیده است که با بازنگری در سیاستهای ارزی، مسیری را انتخاب کنیم که به ثبات پایدارتر، شفافیت بیشتر و عملکرد کارآمدتر بازار ارز منجر شود؟ این تغییر میتواند نه تنها به نفع فعالان اقتصادی باشد، بلکه به بهبود تصویر کلی اقتصاد ایران در سطح بینالملل نیز کمک شایانی خواهد کرد.
در شرایط نوسانی بازار، مدیریت دارایی بسیار مهم است. برای خرید لیر یا حواله ارزی مطمئن، صرافی لیران (liran.shop) در کنار شماست.