آنکارا، ترکیه – جدیدترین گزارشها از وضعیت صنعت لبنیات ترکیه حاکی از نگرانیهای فزایندهای است. بر اساس دادههای منتشر شده، میزان جمعآوری شیر گاو در سراسر این کشور در ماه نوامبر ۲۰۲۵ با افت قابل توجه ۴ درصدی نسبت به ماه مشابه سال گذشته مواجه شده و به ۸۶۳ هزار و ۶۵۱ تن کاهش یافته است. این آمار که از منابع رسمی استخراج شده، زنگ خطر را برای یکی از حیاتیترین بخشهای کشاورزی ترکیه به صدا درآورده است.
این کاهش تولید، فراتر از یک نوسان فصلی معمولی، نشانگر روندی نگرانکننده در صنعت دامپروری کشور است. صنعت لبنیات نه تنها نقش کلیدی در تامین پروتئین و امنیت غذایی ایفا میکند، بلکه هزاران شغل مستقیم و غیرمستقیم را نیز پشتیبانی میکند. هرگونه کاهش پایدار در تولید پایه شیر میتواند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گستردهای به دنبال داشته باشد که مستقیماً بر زندگی روزمره شهروندان تاثیر میگذارد.
ریشههای احتمالی و پیامدهای اقتصادی
کارشناسان اقتصادی و متخصصان صنعت دامپروری دلایل مختلفی را برای این افت ناگهانی متصور هستند. از جمله این دلایل میتوان به افزایش سرسامآور هزینههای خوراک دام و انرژی، تورم عمومی بالا، نوسانات نرخ ارز و کاهش چشمگیر سودآوری برای دامداران اشاره کرد. بسیاری از دامداران کوچک و متوسط تحت فشار شدید این عوامل اقتصادی مجبور به کاهش تعداد گلههای مولد خود، کشتار زودرس دامها یا حتی خروج کامل از این بخش شدهاند که نتیجه مستقیم آن کاهش عرضه شیر خام به بازار است.
پیامدهای این افت تولید میتواند چندوجهی باشد. در کوتاهمدت، انتظار میرود قیمت شیر و کلیه فرآوردههای لبنی نظیر پنیر، ماست، دوغ و کره در بازار داخلی ترکیه افزایش یابد که فشار مضاعفی را بر سبد خرید خانوارهای کمدرآمد و متوسط وارد خواهد کرد و قدرت خرید مصرفکنندگان را بیش از پیش کاهش میدهد. در بلندمدت نیز، این وضعیت میتواند به کاهش جذابیت سرمایهگذاری در بخش دامپروری، وابستگی بیشتر به واردات محصولات لبنی و از دست رفتن خودکفایی در این حوزه حیاتی منجر شود که برای کشوری با پتانسیل بالای کشاورزی مانند ترکیه به هیچ عنوان مطلوب نیست.
مقامات دولتی و نهادهای ذیربط اکنون با چالش بزرگی روبرو هستند تا با ارائه راهکارهای حمایتی فوری و بلندمدت، از جمله یارانههای هدفمند خوراک دام، تسهیلات بانکی با نرخ بهره پایین و برنامههای تشویقی برای نوسازی دامداریها، به ثبات این صنعت کمک کنند. پایداری تولید شیر نه تنها برای اقتصاد کلان کشور، بلکه برای سلامت عمومی جامعه و تضمین دسترسی به مواد غذایی اساسی در آینده نیز حیاتی و ضروری است.